ಮೋಕ್ಷರಂಗ, ರಂಗಸ್ಥಳ

ಧನುರ್ಮಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ಶ್ರೀರಂಗ ಪಟ್ಟಣದ ಆದಿರಂಗ, ಶಿಂಷಾದ ಮಧ್ಯರಂಗ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀರಂಗನ ಅಂತ್ಯರಂಗ ಈ ಮೂರು ರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅದರೆ ಈ ಮೂರು ರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶನದ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ವಿಷಯ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇಲ್ಲ.  ಬನ್ನಿ ನಾವಿಂದು ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದ ಸಮೀಪವೇ ಇರುವ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೋಕ್ಷರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕುಳಿತಲ್ಲಿಂದಲೇ  ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ.

ಅವಿಭಜಿತ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವುದು ಈಗಾಗಲೇ ನಮೆಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯವೇ ಸರಿ. ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಿಂದ  ಕೇವಲ ಆರೇಳು ಕಿಮೀ ದೂರಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದ್ದರೂ ಇನ್ನೂ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ  ತಿಳಿಯದೇ ಇರುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಶೇತ್ರವೇ  ರಂಗಸ್ಥಳ.

ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಗೆ ರಂಗಸ್ಥಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಶ್ರೀರಂಗಂ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ರಂಗನಾಥ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹ ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬುಟ್ಟಿಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಹಿಂದೆ ರಾಮಯಣದ ನಂಟಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.  ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಸಕಲ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ  ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಹೋತ್ಸವವಕ್ಕೆ ರಾವಣನ ತಮ್ಮ ವಿಭೀಷಣನೂ ಬಂದಿರುತ್ತಾನೆ.  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಂಗೋಪಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆದ ನಂತರ, ಲಂಕೆಗೆ  ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮನ್ನಾ  ಭಗವಾನ್ ರಾಮನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೆದೇವರಾದ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿದಿರಿನ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀದೇವಿ ಭೂದೇವಿ ಸಮೇತ ಇರುವ ಈ ರಂಗನಾಥನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ವಿಭೀಷಣನು ಶ್ರೀರಂಗಂನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು  ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದನಂತೆ. ಆದರೆ ನಂದಿಯ ಬಳಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳು ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಈಗಿನ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಬಿದಿರಿನ ಬುಟ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವ  ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳು  ಸ್ಕಂದ-ಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀರಾಮನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು  ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಶ್ರೀರಂಗಂ ಮತ್ತು ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ  ಒಂದೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಮಂಗಳಕರ ಸಮಯ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜೆಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು ಎನ್ನುತದೆ.  ನಂತರ ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿ  ಇಲ್ಲಿ  ಸುಂದರವಾದ ಬುಟ್ಟಿಯಾಕಾರದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದು ಬೆಳಗಾಗುವುದರೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರಂತೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗನಾಥನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ  ಶೇಷಶಯನ ರಂಗನಾಥನ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಭೂದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೂರ್ತಿಇದ್ದಲ್ಲಿ  ಈ ರಂಗಸ್ಥಳದ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು  ಎಲ್ಲದ್ದಕಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.  ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯ, ಅನಂತ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆತನ ಪದತಲದಲ್ಲಿ ನೀಲಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯರು ಇರುವ  ಏಕಶಿಲೆಯ ರಂಗನಾಥನ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿರುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದಗಳು ಕಮಲದ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ  ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಅಷ್ಟ-ದಿಕ್ ಪಾಲಕರು, ಸ್ವಾಮಿಯ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಆಯುಧಗಳು, ಕಲ್ಪ-ವೃಕ್ಷ  ಕಾಮಧೇನು ಮತ್ತು ಗರುಡ ಇದ್ದು, ಈ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸೇವೆಗೆ ಸದಾಕಾಲವೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿವಂತಿದೆ. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆಯೋ ಅದರ ಯಥಾವತ್ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದರೂ ಅತಿಶಯವೆನಿಸದು. ಸ್ವಾಮಿಯ  ಮಂದಸ್ಮಿತ ನಗು ಬಹಳ ಮೋಡಿಯನ್ನು ಮಾಡುವದಲ್ಲದೇ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ  ಸುಂದರವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಜಗನ್ಮೋಹನ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೃಹತ್ತಾದ  ರಾಜಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹವು ಬಿದಿರಿನ ಬುಟ್ಟಿಯಂತಿದ್ದು  ಆ ಬುಟ್ಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ರಂಗನಾಥನು ಇರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ  ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವಂತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೇ  ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ,  ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಭಗವಂತನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಮೇಲೆ  ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳ ಕಾಲ ಬೀಳುತ್ತದೆ.  ಈ ಸುಂದರವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು  ಪಡೆದವರ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವ ಕಾರಣ,  ಈ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಅಂದು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ  ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರೆಗೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಚಕ್ರತೀರ್ಥಗಳೆಂಬ  ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು ಇದ್ದು ಈ ಮೊದಲ ಸ್ಪಟಿಕದಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳೆಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಂತಹ ನೀರು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ  ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರೇಲ್ಲಾ ಪಾಚಿಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತುಸು ಬೇಸರ ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದೇ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಇರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಇಂದು  ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು  ಇತ್ತೀಚಿಗೆ  ಆರಂಭವಾಗಿರುವ ಖಯಾಲಿ   Prewedding shootingಗಳ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಆಗಿ ಹೋಗಿ ಹೋಯ್ಸಳರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ  ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರ ಮುಂದೆ ಅಸಭ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ತುಸು ಮುಜುಗೊರದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾತ್ವಿಕ ಕೋಪವನ್ನೂ ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತೀ ಶುಕ್ರವಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರತೀ ಏಕದಶಿಯಂದು ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಶೇಶ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆಶ್ವಿಜ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯವರೆಗೆ ಪವಿತ್ರೋತ್ಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ,  ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ ಬಹುಳ ದ್ವಿತೀಯವರೆಗೆ  ಬ್ರಹ್ಮ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಬ್ರಹ್ಮ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಮಹಾ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲದೆ,  ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ, ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದ್ವಾದಶಿ, ರಥ ಸಪ್ತಮಿ, ಶ್ರಾವಣಮಾಸದ ಪ್ರತೀ ಶನಿವಾರಗಳು ಮತ್ತು  ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಸೋಮವಾರಗಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೇಕೆ ತಡಾ ಈ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು  ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಿಂದ ಗೌರಿಬಿದನೂರು ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ 6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ತಿಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಶೇಷಶಯನ ಶ್ರೀ ಮೋಕ್ಷರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶವನವನ್ನು ಪಡೆದು ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ತೀರಿ ತಾನೇ?

ಏನಂತೀರಿ?

ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ