ಸಿಂಹಾಚಲಂನ ಸಿಂಹಾದ್ರಿ

ಸಿಂಹಾಚಲಂ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾದ್ರಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ ಹೊರವಲಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 18 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಊರಾಗಿದೆ. ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 18 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾದ್ರಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅವತಾರವಾದ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹದ ದೇಹವು ಸದೃಢವಾದ ಮಾನವ ಶರೀರದಂತಿದ್ದರೆ ತಲೆಯ ಭಾಗವು ಸಿಂಹದ ಮುಖ ಹೊಂದಿದೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವರಹಾ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪಾವನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

sim4

ಈ ದೇವಾಲಯವು 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಹೊರ ಮುಖಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಒಡಿಯಾ, ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ಚೋಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿದ್ದು ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇವಾಲಯವು ರಥದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚೋಳ ರಾಜ ಕುಲೋತುಂಗನ ಕ್ರಿ.ಶ 1098 ರ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಶಾಸನವು ಇದರ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಒರಿಸ್ಸಾಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕಾಳಿಂಗದ ಗಂಗಾ ರಾಣಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1137-56) ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಶಾಸನವು ಒರಿಸ್ಸಾದ ಪೂರ್ವ ಗಂಗಾ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ ದೇವ ಕ್ರಿ.ಶ 1267 ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಕುರಿತಂತೆ ಒರಿಯಾ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 252 ಶಾಸನಗಳಿದ್ದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.

ಒರಿಸ್ಸಾದ ಗಜಪತಿ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವ ರಾಯ ಕ್ರಿ.ಶ. 1516 ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ 1519 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ದೇವಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದತ್ತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಪಚ್ಚೆ ಹಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪುಜಾಪತಿ ಗಜಪತಿ ದೇವಾಲಯದ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.

ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪೀಯವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ 96 ಸ್ತಂಭಗಳ ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಚೌಕಾಕಾರವಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮುಂದೆ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಜಾರವಿದ್ದು ಅದರ ಮುಂದೆ ಹದಿನಾರು ಸ್ತಂಭಗಳ ಮುಖಮಂಟಪವಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಡುಕಪ್ಪಾದ ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಹಳ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಪುರಾಣಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳ ಹಲವು ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಂಡಿವೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಗಲವಾದ ಕಪ್ಪಾ ಸ್ಥಂಭ ಅಥವಾ ಗೌರವ ಸ್ತಂಭ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸ್ಥಂಭವಿದ್ದು, ನಿರ್ಮಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಈ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ಸೆಗಳನ್ನು ಕೋರಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಅದು ಈಡೇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ರಥವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಹಲವು ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರಿನ ಮೂಲವಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಗಂಗಾಧರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಕಲ್ಯಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಆವರ ಅಸೆಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲಿಯವರಿಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ವರಹಾ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಎಂಬ ಕೊಳವೂ ಇದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯು ನೆಲೆಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಾಚಲಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ರೋಚಕವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ರಾಜನು ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ , ಭೂಮಿ ಮೇಲೆಯೂ ಸಾಯಬಾರದು, ಹಗಲಲ್ಲಿಯೂ , ಇರುಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಯಬಾರದು. ಮನುಷ್ಯರಿಂದಾಗಲೀ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಆಯುಧಗಳಿಂದಾಗಲೀ, ಮನೆಯ ಒಳಗಾಗಲೀ ಹೊರಗಾಗಲೀ ಸಾಯಬಾರದು ಎಂಬ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ತನಗೆ ಸಾವೇ ಇಲ್ಲಾ! ಎಂದು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ರಾಕ್ಷಸೀಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಹರಿಯ ಪರಮ ವೈರಿಯಾಗಿದ್ದು ತಾನೇ ದೇವರು ತನ್ನನ್ನೇ ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಪ್ಪಣೆ ಹೊರಡಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.

sim3

ಅಂತಹ ಕ್ರೂರಿ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಎಂಬ ಹರಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದು ಸದಾಕಾಲವು ಹರಿನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ಕೋಪ ತರಿಸಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲನಾಗಿ ಕಡೆಗೆ ನಿನ್ನ ಹರಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಆವನ್ನು ತೋರಿಸುವೆಯಾ? ಎಂದು ಮಗನಿಗೆ ಸವಾಲು ಎಸೆದು ಈ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಇರುವನೇ? ಈ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಇರುವನೇ? ಎಂದು ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಕಂಬವನ್ನು ತನ್ನ ಗಧೆಯಿಂದ ಒಡೆದಾಗ, ಅ ಕಂಬವನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ನರನ ದೇಹ ಸಿಂಹದ ಹೀಗೆ ನರಸಿಂಹನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಅರಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕೈಗಳ ಚೂಪಾದ ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆ ಬಗೆದು ಸಂಹರಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣು ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಸ್ಥಳವೇ ಸಿಂಹಾಚಲಂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

sim1

ಶಿವಲಿಂಗದ ಅಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನಿಗೆ ವರ್ಷದ 364 ದಿನಗಳೂ ಚಂದನದ(ಗಂಧದ) ಲೇಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಭಂಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಯ ಮೂಲ ಆಕಾರವು ಮಾನವನ ಮುಂಡದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹದ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಷಯ ತದಿಗೆಯ ದಿನದಂದು (ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ 3ನೇ ದಿನ) ಚಂದನಯಾತ್ರ (ಚಂದನೋತ್ಸವಂ) ಎಂಬ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿ ಅಂದು ಆ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲಿರುವ ಚಂದನದ ಲೇಪವನ್ನು ತೆಗೆದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯ ನಿಜ ರೂಪದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರ ಅಪೂರ್ವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

sim2

ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಭೈರವದ್ವಾರ, ಮತ್ತು ಗಂಗಾಧರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮತ್ತು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕಾಮದಹನದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ರೂಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹ ಶಿವಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ ಇದು ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದೇ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪರ್ಯಟನೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು, ಇದು ವರಾಹ ನರಸಿಂಹನ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು ಪಂಚರಾತ್ರ ಅಗಮ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ರಾಮಾನುಜ ವಾದಿಸಿ, ಸಿಂಹಾಚಲಂದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.

sim5

ಸದಾಕಾಲವೂ ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದ ವರಾಹ ನರಸಿಂಹನ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಅಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜರ ಅಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪುರೋಹಿತರು ಚಂದನವನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗ ತೊಡಗಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಂತ ಕೋಪಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದಾಗ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ನಿಂತಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ತದಿಗೆಯಂದು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ದಿನಗಳೂ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಚಂದನದಿಂದ ಆವೃತಗೊಳಿಸಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಈ ದೇವರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಅದೊಮ್ಮೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ದಾಳಿಕೋರರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ದಾಳಿಕೋರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕುಮಾರನಾಥ ಎಂಬ ಕವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಕರಗಿದ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯು ಧಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಹೊಡೆದಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕೆಂಪು ಕಣಜಗಳ ಭಾರೀ ಹಿಂಡನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರಂತೆ. ಆ ಕಣಜದ ಹುಳುಗಳು ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಅಟ್ಟಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕಡಿದು ಆವರನ್ನು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಓಡಿಸಿ ನಂತರ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಇಡೀ ಕಣಜದ ಹಿಂಡು ಮಾಯವಾಯಿತಂತೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಇಲ್ಲಿನವರು ತುಮ್ಮೇಲದಲ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ತುಮ್ಮೆದ ಎಂದರೆ ದುಂಬಿ (ಕಣಜಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಜಾತಿ) ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ.

ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೂ ಇಂತಹ ನೂರಾರು ದಂತಕಥೆಗಳಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಚರಣೆಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಧೃಢಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ..

ಸದ್ಯದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ನಂಬಿಕೆ, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳೇ ನಮಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಬಲ್ಲದು. ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ‌‌ ಕಳೆದು ಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲಾಗದು.

ಅವರವರ ಭಾವಕ್ಕೆ ಅವರವರ ಭಕುತಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರಧ್ಧೆಯಿಂದ ನಂಬೋಣ. ಫಲಾಫಲಗಳನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೇ ಬಿಡೋಣ.

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ

ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವ

ಮೇಲುಕೋಟೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರವಾದ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಆಚಾರ್ಯ ತ್ರಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಕರ್ಮ ಭೂಮಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸರಿ ಸುಮಾರು 101 ದೇಗುಲಗಳು ಹಾಗೂ 101 ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳಿರುವ ಸುಂದರ ಬೀಡಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿಯೂ, ಅನೇಕ ಶ್ರದ್ದೇಯ ಆಸ್ತಿಕ ಬಂಧುಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದ ನೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ತಾಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಚೆಲುವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರ ಶ್ರದ್ಧೇಯ ನಾಲ್ಕು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಕಂಚಿ, ತಿರುಪತಿ, ಶ್ರೀರಂಗಂ ಜೊತೆ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೇಲುಕೋಟೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಇಂತಹ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಯಾದವಾದ್ರಿ, ವೇದಾದ್ರಿ, ನಾರಾಯಣಾದ್ರಿ, ಯತಿಶೈಲ, ಯದುಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಇಲ್ಲಿ ತಿರುನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾರಾಯಣಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರು ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೇದ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ವೇದಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸ್ಥಳ ಯಾದವಾದ್ರಿಯೆಂದೂ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಯತಿಶೈಲವೆಂದೂ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ.

11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಕ್ರಿಮಿಕಾಂತ ನೆಂಬ ಕ್ರೂರ ರಾಜ ಅದ್ವೈತ ಪ್ರಚಾರಕರಿಗೆ ಬಹಳವಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಮನನೊಂದು ಶಾಂತಿಧಾಮವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಚಾರ್ಯರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ತೊಂಡನೂರಿಗೆ ಬಂದು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಹೃನ್ಮನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು, ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹೋಹರವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣ, ವೆಂಕಟರಮಣ, ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ, ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನಲ್ಲದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೊಂಡನೂರು ಕೆರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ನಾರಾಯಣ ದೇವರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜನಾದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ರಾಜಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಶೆಲ್ವಪಿಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಧಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕದ್ದೊಯ್ದು ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸುಲ್ತಾನನ ಮಗಳಾದ ಚಾಂದ್ ಬೀಬಿ ಈ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮನಸೋತು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಇದೇ ಶೆಲ್ವ ಪಿಳ್ಳೆಯನ್ನೇ ವರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹಠ ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜರು ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗಳನ್ನೂ ಒಲಿಸಿ, ಅವರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಶೆಲ್ವಪಿಳ್ಳೆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪುನಃ ಮೇಲೆಕೋಟೆಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೆಲ್ವನಾರಾಯಣನಿಂದ ಅಗಲಿಕೆ ತಾಳಲಾರದ ಸುಲ್ತಾನನ ಮಗಳು ದೂರದ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಬಂದು ಕಡೆಗೆ ಅದೇ ದೇವರಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಳಾದಳು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರತೀತಿ. ಇದರ ಕುರುಹಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ನಾರಾಯಣನ ಪಾದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಬೇಬಿನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಕಂಡು, 1460ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದರಸರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. 1771ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಮೇಲುಕೋಟೆಯನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚೆಲುವರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಮತ್ತೆ ಮೇಲುಕೋಟೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಆ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೇರಳವಾಗಿ ದಾನಧರ್ಮ ಮಾಡಿ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜರು ಯೋಗಾನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ನೂತನ ರಾಜಗೋಪುರವನ್ನೂ , ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೆ ದೇವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಒಡವೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಮುಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹಲವಾರು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಶ್ರೀ ಚೆಲುವ ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರಾಜಮುಡಿ, ರಾಜಮುಡಿ, ವೈರಮುಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಗಳು ವೈಭವದಿಂದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವಂತೆ ರೂಢಿಗೂ ತಂದರು.

ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಮನಮೋಹಕ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೊಳದ ಬಳಿ ಇರುವ ಶ್ರೀ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಮಾರ್ಚ್/ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬಹ್ಳ ವಿಜಂಭಣೆಯಿಂದ ವೈರಮುಡಿ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಸರಾದ ನಂತರ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು, ದೇವರಿಗೆ ಹಾಕುವ ವೈಢೂರ್ಯ ಖಚಿತ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಆಭರಣಗಳೇ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಮನಸ್ಸೆಳೆದು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವೋಪೇತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ವೈರಮುಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಅಂದೊದು ವಜ್ರಖಚಿತವಾದ ಒಂದು ಕಿರೀಟವಾಗಿದ್ದು ಈ ಕಿರೀಟಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮಗ ವಿರೋಚನ ಈ ವೈರಮುಡಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನನಾದ ವೈನತೇಯ (ಗರುಡ) ವೀರೋಚನನೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅವನಿಂದ ವೈರಮುಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಶರವೇಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ವೇಗಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಕಾರಣವೇನು? ಎಂದು ಅವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಮಥುರಾ ನಗರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವೈನತೇಯನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಆ ವೈರಮುಡಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಶಿರದಲ್ಲಿ ವೈರಮುಡಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೂರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಕೃಷ್ಣನೇ ಇದನ್ನು ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ವೈನತೇಯನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ವೈನತೇಯನು ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಶ್ರೀ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರದಲ್ಲಿ ಆ ವೈರಮುಡಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದನು ಕಂಡು ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾದ ವೈನತೇಯನು ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿ ಸಕಲ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.

ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ತನಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ವೈರಮುಡಿಯನ್ನು ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚೆಲುವರಾಯನಿಗೆ ಬಂದು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಾಗಿ ವೈನತೇಯನು ವೈರಮುಡಿ ಅಲಂಕೃತ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಸವ ಮಾಡಿದ ಪಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನದಂದು ಇಂದಿಗೂ ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಕಲ ವೈಭವೋಪೇತವಾಗಿ ಗರುಡ ವಾಹನದ ಮೇಲೆಯೇ ಅಲಂಕರಿಸಿ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೀನಮಾಸದ ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರದ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯ ಜಯಂತಿಯಂದು ಅವಭೃತಸ್ನಾನ ನಡೆದು ಅಂದಿನಿಂದ ಒಂಭತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದ 4ನೇ ಶುಭದಿನ ( ತಿರುನಾಳ್)ದಂದು ದೇವರಿಗೆ ವೈರಮುಡಿ ಕಿರೀಟ ಧಾರಣ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೇಳೆಯು ಯಾಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಹವನ, ವೇದಾಪಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಪ್ರಬಂಧ ಪಾರಾಯಣ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗರುಡ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ವೈರಮುಡಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಭಕ್ತರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗೂ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ವಾಡಿಕೆ ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.

ಉತ್ಸವದ ಆರಂಭ ದಿನದಂದು ಗರುಡನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ದಿನ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ವಸಂತೋಧ್ಯಾನ ಮತ್ತಿತರ ಮಂಟಪಗಳಿಗೆ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ದಿನವೇ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವ. ಅಂದು ವೈರಮುಡಿ, ರಾಜ ಒಡೆಯರು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ರಾಜಮುಡಿ, ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ನೀಡಿರುವ ಕೃಷ್ಣಮುಡಿ ಮತ್ತು ರಾಜ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ನವರತ್ನ ಖಚಿತ ಪದ್ಮಪೀಠ, ಅರಳೆಲೆ ಪದಕ, ಮುತ್ತುರತ್ನಗಳ ಕರ್ಣಕುಂಡಲಗಳು, ಮುತ್ತಿನ ಮಣಿಕಟ್ಟು, ಗಂಡಭೇರುಂಡದ ವಜ್ರಾಹಾರ, ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ಪಚ್ಚೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೂರಂಬ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ, ಅತ್ಯಪೂರ್ವ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸಕಲ ಸರ್ಕಾರೀ ಭದ್ರತೆಯೊಡನೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಜಾನೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜರ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಂದು ಸಂಜೆಯ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವೈರಮುಡಿಯನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಶ್ರೀ ಚಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಇತರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಂಟೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟರಿಂದ ಒಂಭತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಒಂಭತ್ತಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಕಲ ಅಭರಣಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿತನಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವೈಕುಂಠವೇ ಧರೆಗಿಳಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಅದ್ಭುತ ರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಅಂದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಿಂದಲೇ ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆದಿಶೇಷನೇ ವೈರಮುಡಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ಈ ವಜ್ರ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಿ ಧನ್ಯರಾಗಬಹುದೇ ಹೊರತು ಯಾರೂ ಸಹಾ ಅದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಬಾರದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲಿಯದ್ದಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವೈರಮುಡಿ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ದೇಶವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಬಂದು ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಜ್ರಕೀರೀಟಗಳು ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಸಕಲ ರಾಜ ಮರ್ಯಾದೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆನಂತರ ವೈರಮುಡಿ, ರಾಜಮುಡಿ, ಕೃಷ್ಣರಾಜಮುಡಿ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಖಜಾನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು, ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವದ ಬೆಳ್ಳಿಗ್ಗೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಖಜಾನೆಯಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕರ ಕುಟುಂಬದವರು ಸಕಲ ಸರ್ಕಾರೀ ಭಧ್ರತೆಯೊಡನೆ ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ತರುವಾಗ ದಾರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಬರುವ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾರು ಭಕ್ತಾಧಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ತಂದ ನಂತರ ಈ ತಿರುವಾಭರಣಗಳನ್ನು ಮರ್ಯಾದೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ರಾಮಾನುಜರ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವದ 4ನೇ ದಿನ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸಮ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮುಂದಿನ 7 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅದು ದೇವರ ಮುಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿರಾಜಮಾನವಾದ ನಂತರ ಪುನಃ ಸರ್ಕಾರೀ ಭಧ್ರತೆಯೊಡನೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಖಜಾನೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಮೇಲು ಕೋಟೆಯು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ಮಂಡ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 35 ಕಿ.ಮೀ, ಮೈಸೂರಿನಿಂದ 51 ಕಿ.ಮೀ, ನಾಗಮಂಗಲದಿಂದ 29 ಕಿ.ಮೀ, ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆಯಿಂದ 24 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 120 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಬರಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸರ್ಕಾರೀ ಬಸ್ಸುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿರುವ ರಸ್ತೆ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗೀ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.


ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪುಳಿಯೋಗರೆ, ಮೊಸರನ್ನ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಪೊಂಗಲ್ (ಹುಗ್ಗಿ)ಯನ್ನು ಸವಿಯುವುದಲ್ಲದೇ, ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮೀ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ವೇದ ಪಾಠ ಶಾಲೆ, ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿಯರ ಕೊಳ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸುಂದರವಾದ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಮಂಟಪ, ಮನಮೋಹಕವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಯದುಗಿರಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇಗುಲ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಸಾಹಿತ್ಯೋತ್ಸವಗಳ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಮಂಟಪಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ಸುಂದರಾತಿಸುಂದರ ತಾಣಗಳು, ಸಭಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿರುವ 100 ಕಲ್ಲು ಗಂಬಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಕಣ್ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ, ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ರಜನೀಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲದೇ ನೂರಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಬೃಹದಾದ ಅರೆ ನಿರ್ಮಿತ ರಾಯಗೋಪುರದ ಕುರುಹನ್ನೂ ಕಣ್ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ನೆನ್ನೆ ರಾತ್ರಿಯಷ್ಟೇ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವ ಮುಗಿದಿದೆ. ಈ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಟಿ ಚಲುವನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗೋಣ.

ಏನಂತೀರೀ?

ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ