ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್

ಅದು ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕ. ಈಗಿನಂತೆ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹಾವಳಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸುದ್ಧಿಯ ಮೂಲವೆಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸುಪರ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೇಡಿಯೋ ಇಲ್ಲವೇ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ. ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿನ ವಾರ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ   ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಧಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಷ್ಟು ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರು ಅಷ್ಟು ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಎಲ್ಲರೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ಪಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿನ ಸಾಯುವವರಿಗೆ ಅಳುವವರು ಯಾರು? ಎನ್ನುವಂತಾಗಿತ್ತು.  ಇನ್ನು ಪಂಜಾಬಿನ ಸ್ಥಳೀಯರೂ ಗುಂಡಿನ ಧಾಳಿ ಅಥವಾ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವರು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಯೀ ನಾ ಕೋಯಿ ಪಟಾಕಾ ಮಾರ್ ರಹಾ ಹೈ ಎಂದೋ ಇಲ್ಲವೇ ಕೋಯಿ ನಾ ಕೋಯಿ ಗಯಾ! ಖತಂ ಹೋಗಯಾ! ಸತ್ ಶ್ರೀ ಅಕಾಲ್ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುವಷ್ಟು ರೋಸಿ ಹೋಗಿದ್ದರು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಜಾಬ್ ತರುಣರಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದವು  ಒಂದು ಭಾರತದ ದೇಶವನ್ನು ಕಾಯುವ ಸಿಖ್ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಗ್ರರ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಬೇಕಿತ್ತು.  ಮೊದಲನೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಿಂತಲೂ ಎರಡನೆಯದ್ದರಲ್ಲಿ ಕೈ ತುಂಬಾ ಹಣ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ನಾಳಿನ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದೇ, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಪೋಲೀಸರ ಗುಂಟೇಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗ ಬಹುದಾದಂತಹ ಘನ ಘೋರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೊದಗಿತ್ತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಅಖಂಡ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ, ಪಂಜಾಜ್, ಲಾಹೋರ್, ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿ ಮುಲ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯಷ್ಟೇ  ಪಂಜಾಬಿಗಳು  ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರೆಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲೂ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಸುಖದೇವ್, ಲಾಲಾ ರಜಪತ್ ರಾಯ್, ಉಧಮ್ ಸಿಂಗ್, ಮದಲ್ ಲಾಲ್ ಢಿಂಗ್ರಾ, ಬಾಬಾ ಗುರ್ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್, ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್, ದುಲ್ಲಾ ಭಟ್ಟಿ ಮುಂತಾದ  ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಖಲಿಸ್ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಮುನ್ನಾ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೊಮ್ಮೆ ತಿಳಿಯ ಬೇಕು.

18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಸುಮಾರು 12 ಸಿಖ್‌ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಪಂಜಾಬ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದವು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ  ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

1849 ರಲ್ಲಿ  ಮಹರಾಜ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್  ಅವರ ಕಿರಿಯ ಮಗನಾದ ದುಲೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಸರ್ ಜಾನ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿ ಪಂಜಾಬನ್ನು  ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ  ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸುಮಾರು 793 ಕ್ಯಾರಟ್ ಅಂದರೆ 158.6 ಗ್ರಾಂ ತೂಕವಿದ್ದ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕೋಹಿನೂರ್ ವಜ್ರವನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಕದ್ದೊಯ್ದ, ಅ ಆಪವಾದ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಾರದಂತೆ ಅದನ್ನು ಯುದ್ದದ ಖರ್ಚು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಕುತಂತ್ರದಿಂದ  ಈ ಕೊಹಿನೂರು ವಜ್ರವನ್ನು ರಾಜ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ನೀಡಿರುವಂತೆ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

1940 ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ  ರಾಷ್ಟ್ರ ಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹ ಪಡಿಸಿದಾಗಲೇ, ಪಂಜಾಬಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಲಿಸ್ತಾನ್  ರಾಜ್ಯದ ವಿಚಾರ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿತು.

1947 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿದ ನಂತರ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತವಾಗಿ ದೇಶ ಇಭ್ಭಾಗವಾಗಿ ಹೋದಾಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಧಕ್ಕೆಯಾದದ್ದು ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದವರಿಗೆ  ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ   ಪಂಜಾಬ್  ಇಭ್ಭಾಗವಾದಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಂಜಾಬಿಗಳು  ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿ ಮನೆ ಮಠ ಬಿಟ್ಟು ಬರಲು ಇಚ್ಚಿಸದೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದರಾದರೂ, ಅಂದು ನಡೆದ  ಲೂಟಿ, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ನರಮೇಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಿಖ್ಖರ ಮಾರಣ ಹೋಮ ನಡೆದಿದ್ದ ಕಾರಣ  ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂತಕದ ಛಾಯೆ ಮೂಡಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸಿಖ್ಖರಿಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆ ಕೆಲ ಕಾಲ ತಣ್ಣಗಾಗಿತ್ತು.

1950  ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಗಣತಂತ್ರ ದೇಶವಾದಾಗ,ಮತ್ತೆ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ ಅಕಾಲಿ ದಳ,  ಪಂಜಾಬಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಪಂಜಾಬಿ ಸುಬಾ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.

ಪಂಜಾಬಿಗಳ ಹೋರಾಟ ದಿನೇ ದಿನೇ  ತೀವ್ರವಾಗಿ 1955 ಜುಲೈ 4 ರಂದು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷಿಕರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅಮೃತಸರದ ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರದ  ಹರ್ಮಿಂದಿರ್‌ ಸಾಹಿಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ವಿಷಯ ತಣ್ಣಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.

ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೆಂಡದಂತಿದ್ದ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಸಲುವಾಗಿ 1966ರಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಪಂಜಾಬ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ತುಂಡರಿಸಿ, ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಚಂಡೀಗಢ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ತಾವೊಂದು ಬಗೆದರೆ, ದೈವವೊಂದು ಬಗೆದೀತು ಎನ್ನುವಂತೆ ಈ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಮೂಲ ಪಂಜಾಬ್  ಸಿಖ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೋಯಿತು.

1969 ರಲ್ಲಿ, ಪಂಜಾಬ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಕಾಲಿದಳ ಸೋತು ಪಂಜಾಬ್ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಜಗ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಚೌಹಾನ್  ಸಿಖ್ಖರು ಬಹಳವಾಗಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಿಖ್ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ  ಅವರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರಿಗೇ ಪ್ರತೇಕವಾದ ಖಲಿಸ್ತಾನ್ ದೇಶದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮರು ಹುಟ್ಟನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೇ  ಅಮೇರಿಕಾದ  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಿನ‌ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಖಲಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕುರಿತಾದ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರ ಹುಬ್ಬೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.

1973 ಅಕಾಲಿ ದಳದ ಮುಖಂಡರು ಸಭೆ ಸೇರಿ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಧರ್ಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಕೋರಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಪಂಜಾಬ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡ ಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಆನಂದಪುರ ಸಾಹಿಬ್ ನಿರ್ಣಯ  ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.

ಮುಂದೆ 1976 ರಾವಿ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಸ್‌ ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿವಾದ ತಲೆದೋರಿಸಿದಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಕಾಲಿ ದಳ ತೀವ್ರತರವಾದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.  ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೋರಾಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರ ಪರೋಕ್ಷವಾದ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.

ಆಗ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಾಗ್ಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮದಂತೆ  ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ತಕ್ಸಲ್‌ನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಜರ್ನೈಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಭಿಂದ್ರನ್‌ವಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದವೆಂದು ಮಂದಹಾಸ ಬೀರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ನಿಜಾಂಶ ತಿಳಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೈ ಮೀರಿ ಹೋಗಿತ್ತು.ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಪರೋಕ್ಷ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕ ಕೂಡಲೇ ಬಿಂದ್ರನ್ವಾಲೆ ತನ್ನ ಅಸಲೀ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡತೊಡಗಿದ. ಪಂಜಾಬಿನ  ಮೂಲದವರೆಲ್ಲರೂ ಸಿಖ್‌ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲೇ ಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಪಂಜಾಬಿನ ಅಂದಿನ ಯುವಕರ ಮೇಲೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ನೋಡ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ  ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಟ ತಂಡವನ್ನೇ ಕಟ್ಟಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ನಾನು ಬರುವ ವರೆಗೂ ಬೇರೆಯವರ ಹವ. ನಾನು ಬಂದ ಮೇಲೆ ನನ್ನದೇ ಹವಾ ಎನ್ನುವ ಸಿನಿಮಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಭಯೋತ್ಮಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷರಶಃ ಇಡೀ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನೇ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರಂಬಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಪಡಿಸುವವರನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ  ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡ ತೊಡಗಿದ್ದ.

ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಿಂದ್ರನ್ ವಾಲೆ ಮತ್ತವನ ಬಲಿಷ್ಟ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೂರದ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಖಟ್ಟರ್ ಸಿಖ್ಖರು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಲು  ಸಿದ್ದರಾದರು. ಶತ್ರುವಿನ ಶತ್ರು ಮಿತ್ರ ಎನ್ನುವಂತೆ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾಕಾಲವೂ ಕತ್ತಿ ಮಸೆಯುತ್ತಿದ ಪಾಕೀಸ್ಥಾನವೂ ಸಹಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಿಂದ್ರನ್ವಾಲೆಗೆ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಟನಾಗಿ 1977ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಖಟ್ಟರ್ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾತು ಪಡಿಸಿದ ಬಿಂದ್ರನ್ವಾಲೇ, ಅನೇಕ ದಶಕಳಿಂದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಕೇವಲ ಗಿಡವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ ಖಲೀಸ್ಥಾನ್ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ  ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ, ಪೋಷಿಸಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ  ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ಖಲೀಸ್ಥಾನದ ಹುಳವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರವನ್ನೇ ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷಿತ  ಅಡಗುತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.

ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದ  ಅಕಾಲ್‌ ತಖ್ತಿನ‌ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ  ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸತೊಡಗಿದ. ಹೇಳಿ ಕೇಳಿ ಖ್ಯಾತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಯಾರಿಗೂ  ಇವರ ಕುಕೃತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅನುಮಾನವೇ ಬಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ,  ಭಿಂದ್ರನ್‌ವಾಲೆ ತನ್ನ ಬಂಡುಕೋರ ಸಹಚರರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತಾ ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ  ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ದಂಗೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿತೊಡಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ತನಗೆ ರಾಜಾಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರುಗಳಿಗೇ ತಲೆನೋವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾಲಿಸ್ತಾನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದಿಂದಲೇ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅಕ್ಷರಶಃ ಆತ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸರಕಾರವನ್ನೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದರೆ  ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾನೇ ಬೆಳಸಿದ ಹುಡುಗನೇ ತನಗೆ ಮಗ್ಗಲ ಮುಳ್ಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಲಿಸ್ತಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿದಿದ್ದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ತರಿಸಿತ್ತು. ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರವನ್ನೇ ತನ್ನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು,  ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಂಡುಕೋರರ ನಾಯಕ ಭಿಂದ್ರನ್‌ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಹೊರದಬ್ಬಲು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀಮತಿ  ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಣಯವೇ ಆಪರೇಷನ್‌ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್‌. 1984ರ ಜೂನ್‌ 3ರಿಂದ 8ರವರೆಗೆ 6 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಆಪರೇಷನ್‌ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಮುಂದೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಗೂ ಇದೇ  ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಷಾಧನೀಯ.

ಜೂನ್‌ 3ರಿಂದ 8ರವರೆಗೆ ಸೇನೆಯು ನಡೆಸಿದ  ಆಪರೇಷನ್‌ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆನ್ನು  ಸಿಖ್‌ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಜನರಲ್‌ ಕುಲ್ದೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಬ್ರಾರ್‌ ಅವರು  ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡು ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವೇ ಆಪರೇಷನ್‌ ಮೆಟಲ್‌. ಇದು ಹರ್ಮಂದಿರ್‌ ಸಾಹಿಬ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಗುಂಡಿನ ಧಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಬಂಡುಕೋರ ಜರ್ನೈಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಭಿಂದ್ರನ್‌ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಶಬೇಗ್‌ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತವರ ತಂಡವನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿ, ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇನೆಯ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ನಡೆದಿದ್ದೇ ಆಪರೇಷನ್‌ ಶಾಪ್‌. ಈ ಕಾರ್ಯಾ ಚರಣೆಯನ್ನು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡು, ಶಂಕಿತ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯ ಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಆಪರೇಷನ್‌ ವುಡ್‌ರೋಸ್‌  ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು  ಪಂಜಾಬ್‌ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌, ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿದಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಳಿದುಳಿದ್ದ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೇ,  ಅಕಾಲಿದಳ ಮತ್ತು ಆಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಸಿಖ್‌ ಫೆಡರೇಷನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಆಪರೇಷನ್‌ ವೇಳೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರೂ ಸರ್ಕಾರೀ ಧಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ 575 ಜನರು ಮಾತ್ರ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ದಿಟ್ಟ ತನಕ್ಕೆ ಇಡೀ ದೇಶವೇ ಕೊಂಡಾಡಿದರೂ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ಅಸಹನೆಯ ಕೆಂಡ ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತಿದ್ದು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಧಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಂಚು ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಇದರ ಪ್ರತೀಕವೆಂಬತೆಯೇ 1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 31ರಂದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿಯೇ  ಅವರ ಅಂಗರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಸತ್ವಂತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಬಿಯಾಂತ್‌ ಸಿಂಗ್‌  33 ಬಾರಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ 1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 31ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್‌3ರವರೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಿಖ್ಖರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಿಖ್ಖರ ಮಾರಣಹೋಮ ನಡೆದು ಹೋದದ್ದು ಈಗ ಕೆಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸ.

ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ 1985, ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಏರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕನಿಷ್ಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಿಖ್‌ ಬಂಡುಕೋರರು ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಸ್ಫೋಟಿಸಿ ಐರಿಷ್‌ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪತನವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಅಮಾಯಕ 329 ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದದ್ದು ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕಿಯಾಗಿದೆ.

1985 ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ, ಅಕಾಲಿ ದಳದ ಪ್ರಕಾಶ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಬಾದಲ್‌ ಬಣ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಾಯಕರು ತೀವ್ರತರ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ. ಮೃದು ಧೋರಣೆಯ ಅಕಾಲಿ ದಳದ ನಾಯಕ ಹರ್ಚರಣ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಲೊಂಗ್ವೊಲಾ ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು.

ಆಪರೇಷನ್‌ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್‌ ನಂತರವೂ ಅಳಿದುಳಿದ ಖಲಿಸ್ತಾನ್ ಬಂಡುಕೋರರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ 1986 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರಂದು ಆಪರೇಷನ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಥಂಡರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ದಳದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಕ್ಯಾಟ್‌ ಕಮಾಂಡೊ ಪಡೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1988 ಮೇ 9ರಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ನ ಡಿಜಿಪಿ ಆಗಿದ್ದ ಕೆ.ಪಿ.ಗಿಲ್‌. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ  ಅಳಿದುಳಿದ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯ್ಲಾಕ್‌ ಥಂಡರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಖಲಿಸ್ಥಾನ್  ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ  ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದು ಸರ್ಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಎಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟಗಳೂ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಲಿ.

ಏನಂತೀರೀ?

ನಿಮ್ಮವನೇ ಶ್ರೀಕಂಠ ಬಾಳಗಂಚಿ

ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಮತಾಂತರ

ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಮೂಲತಃ ಬೆಳ್ಳೂರಿನವರಾದರೂ ಕೋಲಾರದ ಜಿನ್ನದ ಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಚಿನ್ನದ ಹುಡುಗ ಎಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ. ಕೋಲಾರ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಭಾಗವಾದರೂ ತೆಲುಗಿನವರದ್ದೇ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವಾದರೆ, ಕೋಲಾರದಿಂದ ಕೇವಲ 31 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಲಾರದ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ‌ ಪ್ರದೇಶ ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ತಮಿಳು ಮಯ. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು ಆಳದ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು‌ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡದ ಕಾರಣ ಪಕ್ಕದ ಕೃಷ್ಣಗಿರಿಯಿಂದ ತಮಿಳು ಭಾಷಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಇಡೀ‌ ಊರನ್ನೇ ತಮಿಳುಮಯವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ಬಹುತೇಕರು ಮೂಲತಃ ದಲಿತರೇನಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ತಮಿಳರು‌ ದಲಿತರಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾವೊಬ್ಬರೇ ಕನ್ನಡಿಗರು ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ತಮಿಳರೇ ಆಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ನಾನು ಅವರುಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸರ್ಕಾರೀ ದಾಖಾಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ದಲಿತರೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿ ಸಕಲ ಸರ್ಕಾರೀ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಬ್ರಿಟೀಶರು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿನ್ನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಡಿದು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೇವಲ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಷ್ಟನ್ನೇ ಉಳಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ‌ಅದಿರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲರ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗ ತೊಡಗಿತು. ಕುಡಿತದ ಚಟಗಾರರು ಕಳ್ಳತನದ ಅಡ್ಡ ದಾರಿ ಹಿಡಿದರೆ, ಇಂತಹ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಂಗಸರುಗಳಿಗೆ ಹಾಲಿನ ಪುಡಿ‌, ಅಲ್ಪ‌ ಸ್ವಲ್ಪ ರೇಷನ್ ಮತ್ತು ಪುಡಿಗಾಸಿನ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರುಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಬಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮತಾಂತರ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಾಂತಿ, ಪದ್ಮ, ರವೀ, ವಿನೋದ್ ಮುಂತಾದ ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದರೂ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಮೇರಿ, ಜಾನ್‌, ಕೆನಡಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಟ್ಟಾಗಲೇ ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದದ್ದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
ನೀವೇಕೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದಿರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಹಿಂದೂಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದಲಿತರೆಂಬ ಕೀಳಿರಿಮೆಯಿಂದಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಆಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಸಬೂಬು. ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಆಮಿಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತರಾಗಿ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತವಾಗಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂದು ಸರ್ಕಾರೀ ನೌಕರಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ನೋಡ ನೋಡತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಮೆರೆಯ ತೊಡಗಿದಾಗ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ಅನ್ಯ ಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ ಕೂಡಲೇ ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಇಡುವುದು, ತಾಳಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದವರು, ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಎಕೆ ಧಿಕ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತಂತೆ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸಿದ್ದೆನಾದರೂ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಗಂಟೆ ಕಟ್ಟುವವರು ಯಾರು? ಎಂದು ಸುಮ್ಮನಾಗ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ರವಿಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ದಲಿತರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಅಥವಾ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದಲ್ಲಿ ಅಂತವರಿಗೆ ಇನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿದಾಗ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ ದಲಿತರು, ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆ ಅಥವಾ ವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಸಂವಿಧಾನದ ಆದೇಶದ ಪ್ಯಾರಾ 3ರ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದೂ, ಸಿಖ್, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಸದಸ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಾಗವಾಗಿ ಪಾಯಸ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಂಟಲು ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಅನುಭವದ ಹಾಗಾಯ್ತು.

ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದುವ ದಲಿತರು ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ, ಸಿಖ್ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದುವ ದಲಿತರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಯಾವ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಭಾರತವೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಮ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಟ್ಟಿರಬಹುದು.

ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅವಮಾನ ಎಂದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಬೌದ್ಧ ಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದರೂ ಮೂಲ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ‌ ದಲಿತ‌ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿಗಳಲ್ಲವೇ?

ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದುಗಳು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ದರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾಗಿಯೂ, ಹಿಂದೂ ದಲಿತ ಮೀಸಲಾತಿಯಂತೆ ಸಕಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಗೊಂದಲ ಮೂಡುತ್ತಿದೆ.

ಮೂಲತಃ ಕೊಡವ ಜನಾಂಗದ ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ರೇಮ ಕಾರ್ಯಪ್ಪ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ಸಿನ ಮಹಾನಗರ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆಯೂ ಆಗಿದ್ದವರು, ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕೋಟಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತ ಬೌದ್ಧರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಬಿಜೆಪಿಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮತಿ ವೈದೇಹಿಯವರ ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದರ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರೇಮ ಕಾರ್ಯಪ್ಪನವರನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾಗಿದ್ದರೂ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನು 9 ಬಾರಿ ದಲಿತರ ಗುರುಮಿಟ್ಕಲ್ ಮೀಸಲು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಮೀಸಲು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಂಸದರಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಸಭೆಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ನಾಯಕರಾಗಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್ ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗುರುಮಿಟ್ಕಲ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಾಸಕರಾಗಿರುವ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಸಹಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ದಲಿತರಾದರೂ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದವರೇ ಆಗಿರುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಸರಿ.

ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಸಹಾ ದಲಿತ ಮೀಸಲಾತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನೀಯರ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಹಾ ಆಗಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಕೂಲಿ ಆಳುಗಳು ದಲಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ರೈಸ್ತರಾಗಿ ಮತಾಂತರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆಯುಧ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ದೂರ ಉಳಿದಿರುವಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಸೀಮಿತ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯಗಳಷ್ಟೇ. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೀಸಲಾತಿಯ ದುರುಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಕಾಯ್ದೆ, ಕೇವಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗಷ್ಟೇ ಮೀಸಲಾಗಿಡದೇ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ದಲಿತರು ಯಾವುದೇ ಹಿಂದೂಯೇತರ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ದಲಿತ ಮೀಸಲಾತಿ ದೊರೆಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ್ದೇ ಆಗಿದೆ.

ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕರೀಬೇಡಿ‌ ಊಟಕ್ಕೆ ಮರೀಬೇಡಿ ಅನ್ನುವ ಇಂತಹವರಿಂದಾಗಿಯೇ ನಿಜವಾದ ದಲಿತರು ಇಂದಿಗೂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಖೂಳರು ಮಾತ್ರಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹತ್ತಾರು‌ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ‌ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲವೇ?

ನಾನೊಬ್ಬ ಹಿಂದೂ ಎಂದು ಗರ್ವದಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಮಾನ ಎಂದು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ತೆವಲಿಗೆ ಅನ್ಯ ಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರಿಗೇಕೆ ಹಿಂದೂ ದಲಿತರ ಮೀಸಲಾಗಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೊಡಬೇಕು?ಬದಲಾವಣೆ ಜಗದ ನಿಯಮ. ಅದರಂತೆ ಈ‌ ಕಾನೂನು ದುರುಪಯೋಗ ಆಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಈಗಲೂ ತಡೆದು, ನಿಜವಾದ ಹಿಂದೂ ದಲಿತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಆಗುವಂತಾಗಲಿ ಎನ್ನುವದಷ್ಟೇ ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ.

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ

ಮಣಿಕರಣ್ ಸಿಖ್ಖರ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹಿಂದೂಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ

ಭಾರತ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಸಿಖ್, ಜೈನ, ಪಾರಸೀ ಹೀಗೆ ಸರ್ವಧರ್ಮಗಳ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಈ ಧರ್ಮಗಳ ನಾನಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿದ್ದು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಭವರೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಹಲವು ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಎರಡೂ ಪಂಗಡದವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ನಾನಿಂದು ಸಿಖ್ಖರಿಗೂ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದಂತಹ ಮಣಿಕರಣ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

mani1

ಸಿಖ್ಖರ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹಿಂದೂಗಳ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಮಣಿಕರಣ್ ಇರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶೀತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಲು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ. ಕುಲು ನಗರದಿಂದ 5೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮಣಿಕರಣ್. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಮಂದಿರ ಗುರುದ್ವಾರದ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೇ ಹಿಂದೂಗಳ ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಸಾನಿಧ್ಯವೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಸುಮಾರು 1835 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾರ್ವತಿ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಕಡೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ತಣ್ಣಗೆ ಹರಿಯುವ ನದಿ, ಕಣಿವೆಯ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ (hot springs) ಭೂಮಿ ಅಡಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ

ಇಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರುದ್ವಾರದೊಳಗೆ ಇದ್ದರೆ ಉಳಿದೆರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತಿಥಿಗೃಹವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಸ್ನಾನ ಗೃಹಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಗುಡಿ ಒಳಗಡೆಯೂ ಕೊಳ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಣ್ಣನೆ ನೀರನ್ನೂ ಹರಿಯಬಿಟ್ಟು ನೀರು ಹದಾ ಮಾಡಿಸಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮ ರೋಗದ ಜೊತೆಗೆ ವಾಯು ದೋಷ ಮತ್ತು ಸಂಧಿವಾತ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ನೆಲವೆಲ್ಲವೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ನಡೆದಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮರದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿದೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಈ ಬುಗ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರು ಗಂಧಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ಇದು ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನುಬಹುದಾದರೂ, ಜನರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ರೇಡಿಯಮ್ ಅಂಶದಿಂದಾಗಿಯೇ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಏಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳೂ ಇವೆ.

ಸಿಖ್ಖರ ಪ್ರಕಾರ

nanak1

ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕ ಗುರುನಾನಕ್ ಅವರು 1574 ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಉದಾಸಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿ ಭಾಯಿ ಮರ್ದಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಹಸಿವಾದ ಕಾರಣ, ಗುರುನಾನಕ್ ಅವರು ಲಂಗರ್‌ಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮರ್ದಾನ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜನರಿಂದ ದಾನ ಪಡೆದರಾದರೂ ರೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕಲೆಸಲು ನೀರು ಸಿಗದೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸಲು ಪರದಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಗ ನಾನಕರು ಮರ್ದಾನರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಜರುಗಿಸಲು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುಗಳ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸುತ್ತಲೇ ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಬುಗ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ರೊಟ್ಟಿ ತೇಲುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೊಟ್ಟಿಗಳು ತೇಲಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ದೇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂಬಂತೆ, ರೊಟ್ಟಿಗಳು ಅವರತ್ತ ತೇಲಿ ಬರುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ರೊಟ್ಟಿ ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕಳೆದುಹೋದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ, ಈ ಗುರುದ್ವಾರದ ಕುರಿತಂತೆ ಜ್ಞಾನಿ ಗ್ಯಾನ್ ಸಿಖ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಗುರು ಖಲ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಆವರ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಈ ಗುರುದ್ವಾರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಕಾರ

shiv)rmoantic

ಮಣಿಕರಣ್, ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ರತ್ನ ಅಥವಾ ಮಣಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥಬರುತ್ತದೆ. ಅದೊಮ್ಮೆ ಕೈಲಸ ಪರ್ವತದಿಂದ ವಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಈ ಸ್ಥಳದ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪಾರ್ವತಿಯು ಇಲ್ಲಿಯ ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕೆಯ ಕಿವಿಯ ಮಣಿ ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತೆಗೆಯುವಂತೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಗಣಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಹುಡುಕಿದರೂ ಆ ಮಣಿ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಶಿವನು ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು ತೆಗೆದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚು ಸಿಡಿಲುಗಳ ಅಬ್ಬರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಅಲ್ಲೋಲ ಕಲ್ಲೋಲವಾಗುತ್ತದೆ.

shiv4

ಇದರಿಂದ ಬೆಚ್ಚಿದ ದೇವತೆಗಳು ತಾಂಡವರೂಪಿ ಶಿವನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ನಾಗಶೇಷನನ್ನು ಕೋರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಾಗಶೇಷನು ಪಾತಾಳದಿಂದ ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೆ ತೀವ್ರ ರಭಸದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊಳೆಯುವ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಐಹಿತ್ಯ. ಬಿಸಿನೀರಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಪಾರ್ವತಿಯ ರತ್ನವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮಲಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಣಿಕರಣ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. 1905ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ ಆಗುವವರೆಗೂ ಮಣಿಯ ರೀತಿಯ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಚಿಮ್ಮುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವಂತೆ.

ಶಿವನ ಮಂದಿರದಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಗುರುದ್ವಾರಕ್ಕೂ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಾರು ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಂದರೂ ಊಟ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲಂಗರ್ ಗಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಳನ್ನು ಶಿವನ ಸಾನಿಧ್ಯವಿರುವ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಭೂಮಿ ಅಡಿಯಿಂದ ಉಕ್ಕಿ ಬರುವ ಬಿಸಿನೀರಿನಲ್ಲೇ ಬೇಯಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ತಾಮ್ರದ ಹಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಳೆದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಗೋಣೀ ಚೀಲವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಕುಂಡದೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 20 ನಿಮಿಷದೊಳಗೆ ಇಟ್ಟಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿಯೇ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಸಹಾ ಬೇಯಿಸಿಯೇ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಲಂಗರ್ ರೂಪದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸವಿದು ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಭಕ್ತಾಧಿಗಳೂ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರೂ ಸಹಾ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಬೇಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ 20 ರೂಗಳನ್ನು. ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿ ಈ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಕುಂಡದದೊಳಗಡೆ ಇಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಅನ್ನವಾಗಿ ಬೆಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಮಣಿಕರಣ್ ಪಟ್ಟಣ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1760 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವರ್ಷವಿಡೀ ತಣ್ಣನೆಯ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 10 ಡಿಗ್ರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಸಾಸಿಗರು ಏಪ್ರಿಲ್ ರಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರದ್ದೇಯ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಂತೂ ಚಳಿಗಾಲ, ಮಳೆಗಾಲ, ಶೀತ ಇದಾವುದನ್ನೂ ಲೆಖ್ಖಿಸದೇ ವರ್ಷವಿಡೀ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುವುದಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ 300 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಪಠಾಣ್‌ಕೋಟ್‌ಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಹನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂದು ಸುಮಾರು 8 ಗಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರಣ್ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರುವುದಾದರೆ, ಕುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಮನಾಲಿಗೆ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕ್ಯಾಬ್ ಮೂಲಕ ಮಣಿಕರಣ್ ತಲುಪ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಭುಂಟಾರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 90 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ 35 ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ, ಮಣಿಕರಣ್ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಸಿಖ್ಖರ ಮತ್ತು ಇತರೇ ಹಿಂದೂಗಳ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗಳ ಸಂಗಮದೊಂದಿಗೆ, ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಸ್ಮಯದ ಅದ್ಭುತವಾದ್ ವೀಡಿಯೋ ಇದೋ ನಿಮಗಾಗಿ

 

ಹಿಂದೂ ಸಿಖ್ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗಳ ಸಂಗಮದೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಮಯ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡು ಮಣಿಕರಣ್ ನೋಡಬಹುದಲ್ಲವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?

ಅಮೃತಸರ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ, ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಅಡುಗೆ ಮನೆ

ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗಿ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರೆಯುವುದಲ್ಲದೇ, ಅ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಕಂಪನಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ನೂರಾರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಆದರಾತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಅಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳೂ,ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿರುಪತಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಉಡುಪಿ, ಕೊಲ್ಲೂರು, ಶೃಂಗೇರಿ, ಹೊರನಾಡು ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ಅದರಾತಿಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಒಂದು ಕೈ ಮೇಲೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರದ ಸುಸ್ಸಜ್ಜಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದರೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

gt9ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇರುವಂತೆ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗುರುದ್ವಾರವು ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ, ಜಾತಿ, ಬಣ್ಣ, ಮತ, ಧರ್ಮ, ಅಥವಾ ಲಿಂಗವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡ ಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯದ ಆಸ್ಪದವಿಲ್ಲದೇ, ಹೆಂಗಸರು ತಲೆಯ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಸೆರಗನ್ನು ಮತ್ತು ಗಂಡಸರು ತಲೆಗೆ ಮುಂಡಾಸನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗಿ ಹೋಗಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಗುರುದ್ವಾರದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಲಂಗರ್. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ದಾಸೋಹದ ಪದ್ದತಿಯನ್ನೇ, ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದವರ ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಲಂಗರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾನಿಗಳ ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಶ್ರಮದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚುವುದು, ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು, ಅಡುಗೆ ಬಡಿಸುವುದು, ಕಡೆಗೆ ಎಂಜಿಲು ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹ. ಈ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅವರು ಕರಸೇವಾ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೇವರ ಮುಂದೆ ಬಡವ, ಬಲ್ಲಿದ, ಆಸ್ತಿ, ಅಂತಸ್ತು ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು ಎನ್ನುವ ತತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸಹಸ್ರಾರು ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

GT8ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದ ಭವ್ಯತೆ, ಅಲ್ಲಿಯ ಶುಚಿತ್ವ, ನಿಶ್ಯಬ್ಧತೆ, ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳೂ, ವಾರದ 7 ದಿನಗಳೂ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ 365 ದಿನಗಳೂ ನಿರಂತವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾದ ಗುರುಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬ ಮನತುಂಬ ಆಹ್ಲಾದಿಸಿ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾದ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳೂ ಭಕ್ತರ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಎರಡು ಭೋಜನ ಶಾಲೆ ಇದನ್ನು ಗುರು ಕಾ ಲಂಗರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತೀ ದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ಸೇವೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

gt5ಭೋಜನಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ನಗುಮುಖದ ಸ್ವಯಂಸೇಕರ ಆಯಿಯೇ, ಪರ್ಷಾದ್ ಲೀ ಜೀಯೇ ಎನ್ನುವ ಸ್ವಾಗತ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಸಿರುವ ಜಮಖಾನದ ಮೇಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಕುಳಿತು ಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೊಬ್ಬರು ಅಗಲವಾದ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ ಲೋಟ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬಡಿಸಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಸಿದ್ಧರಿರುತ್ತಾರೆ. ತಟ್ಟೆಗೆ ಮೊದಲು ಯಾವುದಾದರೂ ಸಿಹಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸೂಜೀ ಹಲ್ವಾ ಅಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯ ಕೇಸರಿಬಾತ್ ರೀತಿಯ ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯವೋ ಇಲ್ಲವೇ ಖೀರ್ ಬಡಿಸಿ ಅದರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ತರಕಾರಿಗಳ ಸಲಾಡ್ ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಅದರ ಜೊತೆ ಪಲ್ಯ ಮತ್ತು ದಾಲ್ ಬಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಬಡಿಸಿದರೆ, ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಎಲ್ಲರೂ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೈಯೊಡ್ಡಿ ಸ್ವೀಕರಿಸ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ಕಾರಣ, ಚಪಾತಿ ಅಥವಾ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅವರು ತಟ್ಟೆಗೆ ಬಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

gt4ಈ ರೀತಿ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೂ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಆಹಾರವನ್ನು ಬಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೊಬ್ಬರು ಜೋ ಬೋಲೆ ಸೋ ನಿಹಾಲ್ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಸಹಾ ಸತ್ ಶ್ರೀ ಅಕಾಲ್ ಎಂದು ಭಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಲ ಬೇಕಾದರೂ ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೇ ಕೇಳಿದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಬಡಿಸಲು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಸಿದ್ದವಾಗಿರುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡು ಆಹಾರವನ್ನು ಪೋಲು ಮಾಡುವುದು ಅಲ್ಲಿ ನಿಶಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಅನ್ನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೊಸರು ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಊಟವಾದ ನಂತರ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಹಾರದ ತ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗಧಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಇಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಕೈತೊಳೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಚಾ ಸಿದ್ಧವಿರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟವಿದ್ದವರು ರುಚಿ ರುಚಿಯಾದ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಟೀ ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ

ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದಿನದ ಇಪ್ಪನ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯವೇ ಸರಿ.

gt3

  • ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಲಂಗರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದಲೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಯಂತ್ರ ಗಂಟೆಗೆ 25 ಸಾವಿರ ರೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ, 50,000-60,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಲಂಗರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 100,000 ವರೆಗೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಲ್ಲ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.
  • ಲಂಗರ್ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಅಡುಗೆ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
    ಇಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ತಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಲೋಟಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
  • ಈ ಅಡುಗೆ ಮನೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯದ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.
  • ಸರಳ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶವಿರುವ ಅನಿಯಮಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ತಟ್ಟೆ, ಲೋಟಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಾಗ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಇಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉಗ್ರಾಣ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಸದಾಕಾಲವೂ ಅದು ಭರ್ತಿಯಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
  • ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಉರುವಲುಗಳನ್ನು ಬಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಪದ್ದತಿಯಂತೆ ಪ್ರತೀದಿನ ನೂರಾರು ಅನಿಲ ಸಿಲೆಂಡರ್ಗಳನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಪ್ರತಿದಿನ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರದ ವಿತರಣೆ ಎಲ್ಲವೂ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ದಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಧ್ಯಾನ್ಯಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ನಗದು ದೇಣಿಗೆಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಯಾರಿಂದಲೂ ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

gt7ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯವೂ ಇಷ್ಟೇಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚೂರು ಲೋಪಬಾರದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣೀಯ. ಕೆಲವು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಕೆಲದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

 

ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹಾ ತಮ್ಮ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂತಹ ಲಂಗರ್ ಗಳನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಹೊರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸದೇ ಅಥವಾ ಮುಖವನ್ನು ಸುಕ್ಕು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ, ಸದಾಕಾಲವೂ ಹಸನ್ಮುಖರಾಗಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮದಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಸೇವಾ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

GT1ಬರುವಾಗ ಬೆತ್ತಲೆ, ಹೋಗುವಾಗ ಬೆತ್ತಲೆ, ಬಂದು ಹೋಗುವ ನಡುವೆ ಬರೀ ಕತ್ತಲೆ, ಭಕ್ತಿಯ ಬೆಳಕು ಬಾಳಿಗೆ ಬೇಕು, ಮುಕ್ತಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಕೊಂಡಾಡಬೇಕು. ಆ ಮೂಲಕ ಆಂತರಿಕತೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ತತ್ವ ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅಮೃತಸರದ ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಚಿನ್ನದವಾಗಿರದೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸ್ವಯಸೇವಕರ ಹೃದಯಗಳೂ ಚಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದರೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಲ್ಲ.

ಏನಂತೀರೀ?