ನಾವು ದೂರದಿಂದ ನೋಡುವ ಜೀವನವೇ ಸುಖವೇ?
ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸುಖವೇ?
ಸುಖದ ಕುರಿತಾಗಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿದ್ದು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಸುಖೀ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕ ಒಂದು ದಿನ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ರೈತನ ಮನೆಗೆ ಬಂದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತನ ಹೆಂಡತಿ ಅಡುಗೆ ಮುಗಿಸಿ ಊಟ ಬಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು. ರೈತ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವನಿಗೆ ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೀರು ಕೊಟ್ಟು, ಊಟಕ್ಕೆ ತಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟಳು. ರೈತ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುದ್ದಾಡುತ್ತಾ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ. ಇತ್ತ ರೈತನ ಹೆಂಡತಿ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೆ ಒಂದು ಬೊಗಸೆಯಷ್ಟು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದಳು.
ಭಿಕ್ಷುಕ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಚನೆ ಮೂಡಿತು. “ನನ್ನದೂ ಒಂದು ಜೀವನವೇ? ದಿನವಿಡೀ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಬೇಕು. ಮನೆಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಸ್ವತಃ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ರೈತನನ್ನು ನೋಡಿ… ಸುಂದರ ಮನೆ, ಪ್ರೀತಿಯ ಹೆಂಡತಿ, ಮುದ್ದಾದ ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ವಂತ ಹೊಲ. ತನ್ನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸಿ, ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ರೈತನೇ ಸುಖಿ!” ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ… ರೈತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ರೈತ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಳಿದ: “ನಮ್ಮ ಹೋರಿಯೊಂದು ತುಂಬಾ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೇಗಾದರೂ ಹಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷ ಹೊಸ ಹೋರಿಯೊಂದನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು.” ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರೈತ ಊರಿನ ಸಾಹುಕಾರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ.
ಸಾಹುಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ರೈತ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂಗಲಾಚಿದ ನಂತರ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಾಹುಕಾರ, ತನ್ನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ಹಣವನ್ನು ಎರಡು-ಮೂರು ಬಾರಿ ಎಣಿಸಿ ರೈತನ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟ. ಹಣ ಪಡೆದು ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದ ರೈತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಯೋಚನೆ.
“ನಮ್ಮದೂ ಒಂದು ಜೀವನವೇ! ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಗಾಸೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಸಾಹುಕಾರನನ್ನು ನೋಡಿ… ಕಬ್ಬಿಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ತುಂಬಾ ಹಣ. ನಾನು ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ! ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಹುಕಾರನೇ ಸುಖಿ!” ಆದರೆ… ಸಾಹುಕಾರನಿಗೂ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. ಸಾಹುಕಾರ ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಖರೀದಿಸಿ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ದಿನ ಆತ ದೊಡ್ಡ ಬಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ಕರೆ: “ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆ ಐದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿ.” ಮತ್ತೊಂದು ಕರೆ: “ಇವತ್ತು ಹೇಗಾದರೂ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿಮಗೆ ಸರಕು ಕಳುಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.” ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾಹುಕಾರ ತನ್ನ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟ. ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಯೋಚನೆ.
“ನನ್ನಂಥವನದೂ ಒಂದು ಜೀವನವೇ! ಆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವ್ಯವಹಾರ. ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ! ಎಷ್ಟು ಹಣ! ನಿಜವಾಗಿ ಅವನೇ ಸುಖಿ!” ಆದರೆ… ಆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ನಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಿತು. ಆ ನಷ್ಟದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ ಚಾಲಕ ಬಂದು, “ಮಾಲೀಕರೇ, ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದೆ. ಕಾರು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ,” ಎಂದ. ಅವನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದ.
ಅಲ್ಲಿ ಅದ್ಧೂರಿಯ ವಾತಾವರಣ. ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಂಗಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆಸನಗಳು. ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಕಲೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು… ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಗುಮುಖದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಬಳಿಗೂ ಬಂದು ಕೈಕುಲುಕಿ, “ನೀವು ಬಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷ. ಆತಿಥ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹೋಗಬೇಕು,” ಎಂದು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಸಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಶುರುವಾಯಿತು.
“ನಾನೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ. ಆದರೆ ಈಗಿನ ನಷ್ಟದಿಂದ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ… ಎಂತಹ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ! ಎಂತಹ ಗೌರವ! ಎಷ್ಟೋ ಗಣ್ಯರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಕುಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಅದ್ಧೂರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ! ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರೇ ಸುಖಿ!” ಆದರೆ… ಅವರಿಗೂ ಆಂತರಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳು ಹೊರಟ ನಂತರ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ತೀವ್ರ ತಲೆನೋವಿನಿಂದ ಅವರು ತಲೆ ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದರು. ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು, ಬಂದಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರದ ದೊಡ್ಡ ವೈದ್ಯರು ಬಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ನಂತರ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು ಹೊರಗೆ ನೋಡಿದರು.
ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಲು ಹಿಡಿದು, “ಅಮ್ಮಾ… ತಾಯಿ…” ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ನಷ್ಟದ ಭಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಲಾಭದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆಮ್ಮದಿ ಇತ್ತು. ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕೆಲ ಕ್ಷಣ ಆತನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು: “ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಭಿಕ್ಷುಕನೇ ಸುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ!” ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದದ್ದು ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು. ಆದರೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಿಕ್ಷುಕನ ಬಳಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ನೆಮ್ಮದಿ ಇತ್ತು.
ಹಾಗಾದರೆ… ನಿಜವಾದ ಸುಖಿ ಯಾರು?
ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೆ ರೈತ ಸುಖಿ ಎನಿಸಿದ. ರೈತನಿಗೆ ಸಾಹುಕಾರ ಸುಖಿ ಎನಿಸಿದ. ಸಾಹುಕಾರನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸುಖಿ ಎನಿಸಿದ. ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸುಖಿ ಎನಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್‌ಗೆ ಭಿಕ್ಷುಕನೇ ಸುಖಿ ಎನಿಸಿದ. ಇದೇ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ವಿಪರ್ಯಾಸ.
ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತೇವೆ.
“ಅವನಿಗೆ ನನ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ…” “ಅವಳಿಗೆ ನನ್ನಿಗಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೆ…” “ಅವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ…” “ಅವಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವ…” “ಅವನ ಮಕ್ಕಳೇ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾರೆ…” ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಾವು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
ನಿಜವಾದ ಸುಖವೆಂದರೆ ಏನು?
ಸುಖವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಣವಲ್ಲ. ಸುಖವೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮನೆ ಅಲ್ಲ. ಸುಖವೆಂದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಗಳಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ನಾಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ಭಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಹಣ ಬೇಕು. ಯಶಸ್ಸು ಬೇಕು. ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ನಾವು ಗಳಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಅಪೂರ್ಣ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಬೇರೆಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಡಿ. ನೀವು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ. ನಾಳೆಯ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಏಕೆಂದರೆ…
“ಸುಖಿ ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯೇ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.” ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಇದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಷ್ಟು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ ಅಲ್ವೇ?
ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ