ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಇನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿರುವಾಗಲೇ, ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಷಷ್ಠಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ — ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿ, ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಮಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿರುವ ತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಆಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿ ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ವ್ರತವಲ್ಲ; ಇದರ ಹಿಂದೆ ಶಿವಭಕ್ತ ಸಿರಿಯಾಳನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ, ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ದೇವರ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಥೆ ಅಡಗಿದೆ.

ಸಿರಿಯಾಳ ಯಾರು?

ಜನಪದ ಹಾಗೂ ಶೈವ–ವೀರಶೈವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾಳ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಚಿರಿಯಾಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಶಿವಭಕ್ತನ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸಿರಿಯಾಳನು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆದರೆ ಅವನ ಸಂಪತ್ತು ಹಣದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ — ಶಿವನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜಂಗಮರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಅವನ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು. ಅವನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬ ಜಂಗಮರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು, ಅವರ ಇಷ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ತಾನು ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪ. ವಿವಾಹವಾದ ನಂತರವೂ ಈ ಸೇವೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಶಿವಭಕ್ತೆಯಾದ ಚಾಂಗುಣಿ ದೇವಿ ಅವನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ದೊರೆತಳು. ಇಬ್ಬರ ದಾಂಪತ್ಯವೂ ಪರಸ್ಪರ ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

ಶಿವನ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಸಿರಿಯಾಳನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪ. ಒಂದು ದಿನ ಎಂದಿನಂತೆ ಜಂಗಮನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಸಿರಿಯಾಳನಿಗೆ ಯಾರೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಜಂಗಮ ಎದುರಾದರು. ಸಿರಿಯಾಳ ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದು ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, “ಸ್ವಾಮಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಆಹಾರ ಇಷ್ಟ? ಅದನ್ನೇ ತಯಾರಿಸಿ ಬಡಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆದರೆ ಆ ಜಂಗಮನ ಬೇಡಿಕೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. “ಗೆಡ್ಡೆ, ಗೆಣಸು, ಕಾಳು, ಬೇಳೆ, ಸೊಪ್ಪು — ಇವು ಯಾವುದೂ ಬೇಡ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸವೂ ಬೇಡ. ಮನುಷ್ಯನ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರವೇ ಬೇಕು” ಎಂದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಿರಿಯಾಳ ಮತ್ತು ಚಾಂಗುಣಿ ದೇವಿ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಅತಿಥಿಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕೆಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಜಂಗಮನು ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾದ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿದನು — ಎಂಟು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಬಾಲಕನ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಬೇಕು ಎಂದನು. ಆಗ ಸಿರಿಯಾಳ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನೇ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಮಗ ಸಿರಿಯಾಳನ ತ್ಯಾಗ

ತಮ್ಮ ಮಗ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ನಡೆದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಬಾಲಕನೂ ತಂದೆಯ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ. “ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನೆರವೇರುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ” ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಗನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು ಎಂದು ಜನಪದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತಂದೆ–ತಾಯಿ ಶಿವನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣೀರನ್ನೂ ತೋರಿಸದೆ ಅಡುಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ವೃದ್ಧ ಜಂಗಮನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಾಗ, “ಮಗುವಿನ ತಲೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಕಿಲ್ಲ; ಅದಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ತಕ್ಷಣ ಮಗನ ತಲೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಕೂಡ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವುಕ ಕ್ಷಣ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಇತ್ತು.

ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ಜಂಗಮನು, “ಮಕ್ಕಳು ಓಡಾಡದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎನ್ನುತ್ತಾ ನಿಮ್ಮ ಮಗ ಸಿರಿಯಾಳನನ್ನೂ ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆಯಿರಿ ಎಂದಾಗ, ಅದುವರೆವಿಗೂ ದುಃಖವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ತಾಯಿಗೆ ಅಳುವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೇ ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತು ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಆಕೆಯ ಗಂಡ ಅತಿಥಿಗಳ ಮುಂದೆ ಅಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರವಲ್ಲ. ಆವರಿಗೆ ನಗುನಗುತ್ತಲೇ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಾಗ, ಆಕೆ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ದುಃಖದಿಂದಲೇ, ಚಾಂಗುಣಿ ದೇವಿ . “ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ… ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ… ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ…” ಮಗನ ಹೆಸರನ್ನು  ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅದುವರೆವಿಗೂ ಏನೂ ನಡೆದಿಲ್ಲಾ ಎನ್ನುವಂತೆ , ಎಲ್ಲಿದ್ದನೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಿರಿಯಾಳ ಓಡಿ ಬಂದಾಗ, ತಾಯಿ–ತಂದೆಯ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಜಂಗಮನ ನಿಜರೂಪ

ಈ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡ ಸಿರಿಯಾಳ ಮತ್ತು ಚಾಂಗುಣಿ ದೇವಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಂಗಮರಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆಗ ವೃದ್ಧ ಜಂಗಮನು ತನ್ನ ನಿಜರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿಯರಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಎಂಬುದು ಕಥೆ. ಸಿರಿಯಾಳನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ, ಚಾಂಗುಣಿ ದೇವಿಯ ಸಹಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರದ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವನು ಅವರಿಗೆ ವರ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದನು. “ಏನು ಬೇಕು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಸಿರಿಯಾಳನು ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ವೈಭವವನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಜನಪದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನು ಕೇಳಿದ ವರಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದವು — ತನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ನರಕಬಾಧೆ ಉಂಟಾಗದಿರಲಿ, ಭೂಮಿ ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಿರಲಿ, ಜನರು ಸುಖ–ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬಾಳಲಿ, ಸಿರಿ–ಸಂಪತ್ತು ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಶಿವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿದನು. ಇದರಿಂದ ಸಿರಿಯಾಳನ ಕಥೆಯ ಮೂಲ ಸಂದೇಶ ಕೇವಲ “ತ್ಯಾಗ”ವಲ್ಲ; ಸ್ವಂತ ಒಳಿತಿಗಿಂತ ಸಮಾಜದ ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.

ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಷಷ್ಠಿಯಂದು ಸಿರಿಯಾಳನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನದ ವ್ರತವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಹಾರೈಕೆಯೇ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರ. “ಮಗ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಲಿ, ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ತರಲಿ” ಎಂಬ ತಾಯಿಯ ಮನದಾಳದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿಯ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ

ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

• ದೇವರ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ ಸಿರಿಯಾಳನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಬಿಡಿಸುವುದು.
• ಕೆಲವರು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸಿರಿಯಾಳನ ಪ್ರತಿರೂಪ ತಯಾರಿಸುವುದು.
• ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಡುವುದು.
• ಶಿವ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾಳನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು.
• ಮೊಸರನ್ನ ಮತ್ತು ಕಡುಬು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವುದು.
• ಐದು ಬಗೆಯ ಅನ್ನ — ಬರೀ ಅನ್ನ, ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ತುಪ್ಪಾನ್ನ, ಸಿಹಿ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಮೊಸರನ್ನ — ತಯಾರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿದೆ.
• ಪಾಯಸ, ವಿವಿಧ ಪಲ್ಯ, ಕೋಸಂಬರಿ, ಸಾರು, ಹೋಳಿಗೆ, ಕಡಬು, ತಂಬಿಟ್ಟು ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು.
• ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿದು–ಹುರಿದ ಅಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಕೆಲವು ಕಡೆ ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಪದಾರ್ಥವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

‘ಬುತ್ತಿ’ ನೀಡುವ ಅಪರೂಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಗಂಡು ಮಗು ಇರುವ ಮುತ್ತೈದೆಗೆ ಬಾಗಿನ ನೀಡುವುದು. ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ತಾಂಬೂಲದೊಂದಿಗೆ ಬಾಗಿನ ನೀಡಿ, ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಡಿಸಿ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದೆ. ಐದು ಬಗೆಯ ಅನ್ನವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪಾಯಸ, ಪಲ್ಯ, ಕೋಸಂಬರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಬ್ಬದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಡಿಸಿ, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. “ನನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಒಳಿತಾಗಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಒಳಿತಾಗಲಿ” ಎಂಬ ಪರಸ್ಪರ ಹಾರೈಕೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಬುತ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ಮನೆಯವರ ಮತ್ತು ಬುತ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವವರ ಮನೆಯ ಗಂಡ ಮಕ್ಕಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿರಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರದಂತೆ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ

“ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ…” — ಆಚರಣೆಯಲ್ಲೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷಣ

ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ, ಎರಡು ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ:

“ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ…
ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ…
ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ…”

ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕರೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಇದು ಸಿರಿಯಾಳನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಆ ಅದ್ಭುತ ಕ್ಷಣವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅರಳಿ ಎಲೆಯ ವಿಶೇಷ ನಂಬಿಕೆ

ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೋಸಂಬರಿಯನ್ನು ಅರಳಿ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಗ್ಗು, ತಡವರಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಇಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೇ ಹೊರತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಇಂಥದ್ದು. ಒಂದು ಕಡೆ ದೇವರ ಭಕ್ತಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ತಾಯಿಯ ಮಮತೆ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸಿರಿಯಾಳ ಷಷ್ಠಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ರತವಲ್ಲ; ಅದು “ಮಗ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿ” ಎಂದು ತಾಯಿ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಅತಿಥಿಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದು, ಕುಟುಂಬದ ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ, ತಾಯಿಯ ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಮನೋಭಾವ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹಳೆಯದಾಗದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಭಾವನೆ.

ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ “ಸಿರಿಯಾಳ ಬಾ… ಬಾ…” ಎಂಬ ಮಮತೆಯ ಕರೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗದು.

॥ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು ॥
॥ ಲೋಕಾಃ ಸಮಸ್ತಾಃ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು ॥

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ