ಆಂಧ್ರದ ಪುಟ್ಟುಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರಾಗಿಸಿದ ದೃಶ್ಯ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪದ ನಡುವೆ ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕನಿಗೂ ಎದುರಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಂಟಕ

ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಚಿಕ್ಕವರಿರುವಾಗ ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಗಣೇಶ ಬಂದ, ಕಾಯಿ ಕಡುಬು ತಿಂದ, ದೊಡ್ಡಕೆರೇಲಿ ಬಿದ್ದ, ಚಿಕ್ಕೆರೇಲಿ ಎದ್ದ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪು ಇನ್ನೂ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಹತ್ತಿರದ ನದಿ, ಕೆರೆ, ಕೊಳ್ಳಗಳಿಂದ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಂದು ಅದನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ ಚಂದನೆಯ ಗೌರಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಚೌತಿಯಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಥಾ ಶಕ್ತಿ 1,3,5,7,9 ಇಲ್ಲವೇ 11ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಹತ್ತಿರದ ನದಿ, ಕೊಳ್ಳ, ಭಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ, ಸಂಕಷ್ಟಹರ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವ ದೇವರು ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ನಂತರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಯಲಸೀಮೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಣೇಶನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕು!

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪುಟ್ಟುಲೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಇಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಇದೀಗ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟುಲೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲುವೆಗಳು ಒಣಗಿದ್ದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಗಣಪ, ಮರಳಿನ ಮಧ್ಯೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನಕಲಕುವಂತಿವೆ.

ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ನೀರೇ ಇಲ್ಲ!

ಗಣೇಶನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು, ಪೂಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ. ವಿಸರ್ಜನೆ ಎಂಬ ಪದವೇ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಆಚರಣೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಪುಟ್ಟುಲೂರಿನ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ. ನದಿಯಿದೆ ಆದರೆ ನೀರಿಲ್ಲ, ವಿಸರ್ಜನೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಜಲವಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತರು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನದಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಒಣ ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ನದಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.

ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ, ರಾಯಲಸೀಮೆಯ ಜೀವನಾಡಿಗಳಲ್ಲೊಂದು

ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಯಲಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಭಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನದಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ನದಿಯ ಮೇಲಲ್ಲ. ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಅಂತರ್ಜಲ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.  ಹೀಗಾಗಿ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಒಣಗಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ನೀರಿಲ್ಲದ ನದಿ ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜಲಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಗಣಪತಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬೇಕಿತ್ತು… ಆದರೆ!

ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಆಚರಣೆಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತೆ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ.

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಮಣ್ಣಿಗೆ…
ಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗುವುದು…

ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಆಚರಣೆಯೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ನದಿಯಲ್ಲೇ ನೀರಿಲ್ಲದಾಗ? ಮಣ್ಣಿನ ಗಣಪತಿ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ! ಈ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯವೂ ಇದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ನೋವೂ ಇದೆ. ಗಣೇಶನಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ, ಗಣೇಶನೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನದಿ ನೀರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ?

ರಾಯಲಸೀಮೆಯಂತಹ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಳೆಯ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಭೂಗರ್ಭಜಲದ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಜಲಾಶಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನದಿ-ಹಳ್ಳಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹರಿವಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಒಣಗಿದ ನದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಬಹುದು.

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, ನೀರಿದ್ದರೂ ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆ ಎಷ್ಟು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ?

ಪುಟ್ಟುಲೂರಿನ ಘಟನೆ ನಮಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿದ್ದರೆ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯೇ? ಅದರ ಉತ್ತರ ಮೂರ್ತಿಯ ವಸ್ತು, ಬಣ್ಣ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ (PoP), ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಥರ್ಮೋಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ/ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಸರ್ಜನಾ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.  ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ ನದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ CPCB ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ PIB ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಪರಿಹಾರವೇನು?

ಪುಟ್ಟುಲೂರಿನಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಕೃತಕ ವಿಸರ್ಜನಾ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ನೀರು ತುಂಬಿದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೊಳಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಎರಡು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ   ಭಕ್ತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.  ಒಣ ನದಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ಗಣಪತಿ ಯಾಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೇ ಜಾಗೃತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ PoP ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗದೆ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಮೂರ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಹಳೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ PoP ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನ ಗಣಪತಿ + ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣ + ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ + ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಸರ್ಜನೆ ಎಂಬ ವಿಧಾನ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನದಿ ಒಣಗಿದಾಗ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ

ಪುಟ್ಟುಲೂರಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅದೇ ಗಣೇಶನ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ನೀರಿಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ:

ನಾವು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ… ಆದರೆ ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ?

ನದಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಜೀವನದ ಮೂಲವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ನದಿ ಹರಿದರೆ,  ರೈತನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಭೂಗರ್ಭಜಲ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿ-ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನದಿಗೆ ಗೌರವ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅದರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಲ್ಲ. ನದಿ ಒಣಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ನದಿಪೂಜೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೇ.

ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ?

ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೇ ಮರುಚಿಂತನೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ನೀರಿಲ್ಲದ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ರೂಪಿಸುವ ಕೃತಕ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಭಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಧಾನ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ… ನೀರು ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಪುಟ್ಟುಲೂರಿನ ಒಣ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹುಶಃ ಇದೇ:

“ಬಪ್ಪನನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದವರು ನೀರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನದಿಯೇ ನೀರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ?”

ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈರಲ್ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಇದು ಬರದ ಚಿತ್ರ. ಇದು ನೀರಿನ ಸಂಕಷ್ಟದ ಚಿತ್ರ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಚಿತ್ರ. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನದಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೂ ನೀರು ಹುಡುಕಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರಬಹುದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ. ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶವೂ ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.

ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ನಾಶದಂತಹ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಯಾ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವಂತಾಗಲಿ, ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ, ಉಮಾಸುತ