ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ದೇಶದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹಿಂದೂಗಳ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿರುವ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರದ ಕಾಣಿಕೆ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (SIT) ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ದೋಷಾರೋಪ ಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ.

ದೇಣಿಗೆ ಹಣ ಎಣಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ 8 ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆರೋಪಿಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ₹79.85 ಲಕ್ಷ ನಗದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕಳ್ಳತನದ ಹಣದಿಂದ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಮನೆ, ವಾಹನ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಯ ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡದ ವಿರುದ್ಧ ಬುಲ್ಡೋಜರ್ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಚಂಪತ್ ರಾಯ್ ಅವರಿಗೆ ನೇರ ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲ ಎಂದು SIT ಕ್ಲೀನ್‌ಚಿಟ್ ನೀಡಿದೆಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮೊದಲು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತ ಅಭಿಷೇಕ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಂಧನ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಪುನರ್ರಚಿತ SIT ತನಿಖೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ ಶ್ರೀರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಚಂಪತ್ ರಾಯ್ ಹಾಗೂ ಅನಿಲ್ ಮಿಶ್ರಾ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಕೃಷ್ಣ ಮೋಹನ್ ಅವರನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹುಂಡಿ ಹಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಅವ್ಯವಹಾರದ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ನಿಜಾಂಶವೇನು? ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆ? ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವೇನು? ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ನೋಡೋಣ.

₹25.86 ಕೋಟಿ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ₹25.68 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ; ₹4–5 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗದ ಶಂಕೆ—ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆಗೆ ಸೂಚನೆ

ಮೈಸೂರಿನ ನಂಜನಗೂಡು ಎಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಕಪಿಲಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ–ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ. ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಮಹತ್ವದ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ನೀಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆದಾಯಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಇದೀಗ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.

2024–25ನೇ ಸಾಲಿನ ದೇವಾಲಯದ ಆದಾಯ–ವೆಚ್ಚದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹4ರಿಂದ ₹5 ಕೋಟಿ ಹಣ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ದುರುಪಯೋಗ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ; ಸದ್ಯ ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಶಂಕೆಯಷ್ಟೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು

₹25.86 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ… ₹25.68 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ!

ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2024–25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ₹25.86 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ₹25.68 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹25.86 ಕೋಟಿ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ₹17.84 ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿತಾಯ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದೇ ಅಂಶ ಇದೀಗ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ₹4 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಉಳಿತಾಯ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, 2024–25ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿತಾಯ ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.  ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೆಕ್ಕದ ಅಂಕಿ ಅಲ್ಲ. ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ನಡುವಿನ ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಹಿಂದೆ ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚವಿದೆಯೇ? ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಬಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೌಚರ್‌ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆಯೇ? ಕೆಲಸಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಡೆದಿವೆಯೇ? ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ತನಿಖೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬೇಕಿದೆ.

ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ವೆಚ್ಚಗಳು ಯಾವುವು?

ದೇವಾಲಯದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮೂದಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಖರ್ಚುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ:

ವೆಚ್ಚದ ವಿಭಾಗ	ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಮೊತ್ತ
ಲಾಡು ತಯಾರಿ/ಖರೀದಿ	₹3.50 ಕೋಟಿ
ಪಾರ್ಕಿಂಗ್	₹37.88 ಲಕ್ಷ
ಸಿಸಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ದುರಸ್ತಿ	₹29.89 ಲಕ್ಷ
ಶಾಮಿಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	₹17.84 ಲಕ್ಷ
ಬಾಳೆಹಣ್ಣು	₹6.55 ಲಕ್ಷ
ಹಾಲು–ಮೊಸರು	₹3.18 ಲಕ್ಷ
ಕಳಲೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚ	₹18 ಲಕ್ಷ

ಈ ವೆಚ್ಚಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯದ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಖರ್ಚುಗಳಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಮೊತ್ತ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ.

ಲಾಡು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ₹3.50 ಕೋಟಿ?

ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಲಾಡು ತಯಾರಿ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಗೆ ₹3.50 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ತೋರಿಸಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು ಹಲವು:

• ಎಷ್ಟು ಲಾಡು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು?
• ಒಂದು ಲಾಡಿನ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು?
• ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ?
• ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುವು?
• ಟೆಂಡರ್ ಅಥವಾ ಕೋಟೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ?
• ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪಾವತಿಸಿದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ತರ ದೊರೆತಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಕ್ರಮವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ.

ಹಾಲು–ಮೊಸರು ಭಕ್ತರಿಂದಲೇ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಖರೀದಿ ಏಕೆ?

ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರು. ಭಕ್ತರಿಂದ ಹಾಲು–ಮೊಸರು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ₹3.18 ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರು ಖರೀದಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವತಃ ಅಕ್ರಮದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ. ಭಕ್ತರಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಕಾಗದಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಬಂದ ಹಾಲು–ಮೊಸರಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಖರೀದಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ, ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ದಾಖಲೆಗಳುಹೋಲಿಕೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಪ್ರಸಾದದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ?

ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಣೆಯ ವೆಚ್ಚದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಿಸಲು ₹73 ಲಕ್ಷ ವೆಚ್ಚ ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಿಸಿದರೂ ₹46 ಲಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ವೆಚ್ಚ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಯಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಅಕ್ರಮದ ಅಂತಿಮ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲ. ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ, ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಅಡುಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ವಿತರಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವೆಚ್ಚ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವೆ ಇಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏಕೆ ಬಂದಿದೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಕೆಲಸವೇ ನಡೆಯದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ₹18 ಲಕ್ಷ?

ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಳಲೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ₹18 ಲಕ್ಷ ವೆಚ್ಚದ ಕುರಿತು ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹14 ಲಕ್ಷ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ₹4 ಲಕ್ಷ ಜಾತ್ರೆಗೆ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು? ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ:

• ಅಂದಾಜು ಪತ್ರ,
• ಕಾರ್ಯಾದೇಶ,
• ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ವಿವರ,
• ಬಿಲ್,
• ಮಾಪನ ಪುಸ್ತಕ,
• ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ,
• ಪಾವತಿ ದಾಖಲೆ

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಸತ್ಯಾಂಶ ಹೊರಬರಬಹುದು.

₹2.72 ಕೋಟಿ ಬೆಳ್ಳಿ ರಥದ ಯೋಜನೆಯೂ ತನಿಖೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ

ದೇವಾಲಯದ ಬೆಳ್ಳಿ ರಥ ಯೋಜನೆಗೆ ₹2.72 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ವಿಚಾರವೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮರದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ₹50 ಲಕ್ಷದ ಬಿಲ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದು, ಕೆಲಸದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.  ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಿಲ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಬಳಸಿದ ಮರದ ಪ್ರಮಾಣ, ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ, ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಹಿಂದಿನ ಉಳಿತಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸ?

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಇದೇ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ₹4 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿತಾಯ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ 2024–25ರಲ್ಲಿ ₹25.86 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಬಂದಿದ್ದರೂ ₹25.68 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ತೋರಿಸಿ ಕೇವಲ ₹17.84 ಲಕ್ಷ ಉಳಿತಾಯ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ₹25.68 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಆದಾಯದ ಸುಮಾರು 99.3% ಹಣ ಖರ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ತನಿಖೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ:

“ದೇವಾಲಯದ ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು? ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು?”

ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬೇಕಿದೆ.

ಇದು ₹4–5 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗವೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸದ್ಯ ಖಚಿತವಾಗಿ ‘ಹೌದು’ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ₹4ರಿಂದ ₹5 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಪ ಮಾತ್ರ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸಹಜ ವೆಚ್ಚ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಖರ್ಚುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿರುವುದು ತನಿಖೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗತತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಣ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾದರೆ, ಅದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ದೇವಾಲಯದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇ?

ಇವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ Karnataka Hindu Religious Institutions and Charitable Endowments Act, 1997 ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾನೂನಿನ ಉದ್ದೇಶವೇ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.  ಕಾನೂನಿನ Section 37 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯಮಿತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ₹5 ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು State Accounts Department ಮೂಲಕ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ₹25 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ‘ಎ’ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.  ಅದರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ನಂಜನಗೂಡು ದೇವಾಲಯದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ, ನಿಯಮಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು.

CAG ಕೂಡ ಹಿಂದೆ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ

ಇದು ಕೇವಲ ನಂಜನಗೂಡು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು Comptroller and Auditor General of India (CAG) ನಡೆಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಆಡಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅಂದಾಜು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಡೆದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಕಾಮಗಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಅನುದಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ದೇವಾಲಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಆಂತರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ನಿಯಮಿತ ಆಡಿಟ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯದ ಹಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ…

ನಂಜನಗೂಡು ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ. ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶೈವ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ರಾಜವಂಶಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವೂ ನಂಜನಗೂಡನ್ನು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ’ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.  ಅಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಯಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಣ. ಅದು ₹10ರ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ₹10 ಲಕ್ಷದ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿರಲಿ—ಅದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇರಲೇಬೇಕು.

ಭಕ್ತರ ಹಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಬೇಕು

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಈಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪವಲ್ಲ; ದಾಖಲೆಗಳು. ₹4–5 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿದೆಯೇ? ತನಿಖೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ₹25.68 ಕೋಟಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಖರ್ಚಾಗಿದೆಯೇ? ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳಬೇಕು. ₹3.50 ಕೋಟಿ ಲಾಡು ವೆಚ್ಚ ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ? ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸರಬರಾಜು ಹೇಳಬೇಕು. ₹29.89 ಲಕ್ಷದ CCTV ದುರಸ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆಯೇ? ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹೇಳಬೇಕು. ₹18 ಲಕ್ಷದ ಕಳಲೆ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆದಿದೆಯೇ?

ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹೇಳಬೇಕು. ₹50 ಲಕ್ಷದ ಮರದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಿರುವ ಬಿಲ್‌ಗೆ ತಕ್ಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೆಲಸ ನಡೆದಿದೆಯೇ? ತಜ್ಞರ ವರದಿ ಹೇಳಬೇಕು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಮಮಂದಿರವನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸಿದ, ಮಂದಿರದ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನವಿದ್ದರೂ ಬಾರದಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ಸಿಗರೂ ಹುಂಡಿ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಬಯಲಾದಂತೆಯೇ, ಏಕಾ ಏಕಿ ರಾಮ ಭಕ್ತರಾಗಿ ಈ ಕುರಿತಂತೆ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಮೋದಿಯವರನ್ನು ಹೋದ ಬಂದ ಕಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ವಾಚಾಮಗೋಚರವಾಗಿ ಬೈಯ್ದಾಡಿದಲ್ಲದೇ, ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನೂ ಕೇಳುವಹಂತಕ್ಕೆ ಬೆಳಿದಿದ್ದರು.

ಎಲ್ಲದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಗೃಹಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಘಪರಿವಾರದವರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದರೂ, ಹುಂಡಿ ಹಣ ಹೊಡೆದವರಿಂದ ನಾವುಗಳು ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕಿಲ್ಲಾ. ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಉದ್ಧಟತನದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಈಗ ಈಗ ಅದೇ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಇರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯದ ಹಣ ದುರುಪಯೋಗ ಆಗಿರುವ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲರೂ ಬಿಲ ಹೊಕ್ಕಿದ ಇಲಿಯಂತಾಗಿದ್ದೂ ಈಗ ಯಾರೂ ಸಹಾ ಮಾತನಾಡದೇ ಇರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ

ನಂಜನಗೂಡು ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ತಮ್ಮ ಹಣ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕ ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತಿ ಇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೂ ಇರಬೇಕು. ದೇವಾಲಯದ ಹಣ ಎಂದರೆ ಯಾರೊಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಣವಲ್ಲ—ಅದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ₹4–5 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆ ನಿಜವೇ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ತಪ್ಪು–ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅನುಮಾನವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ, ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಕಾಲಮಿತಿಯ ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ತಪ್ಪು ನಡೆದಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅದೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗಬೇಕು. ತಪ್ಪು ನಡೆದಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರು ಯಾರು ಎಂಬುದೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗಬೇಕು. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರು ಸಿಕ್ಕರೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಮವೂ ಆಗಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಹುಂಡಿಗೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಣ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನ ನಂಬಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿಯ  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿದೆ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ