ಅರಮನೆ ಸರ್ಕಾರದ್ದು, ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ವಾಸಿಸಲು ಜಾಗ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಯತೀಂದ್ರರ ಹೇಳಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಂಜಸ? ಅರಮನೆಯ ಪರಂಪರೆ, ರಾಜಮನೆತನದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇನು?
ಪ್ರಮೋದಾದೇವಿ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪಗಳೇನು?
ಪ್ರಮೋದಾದೇವಿ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ಹೀಗಿವೆ.
- ಅರಮನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಗೌರವ: ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು.
- ಅಂಬಾರಿ ಹೊರುವ ಆನೆಯ ಆಯ್ಕೆ: ಸುಮಾರು 45 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಂಬಾರಿ ಹೊರುವ ಆನೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಕುರಿತು ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದವರೆಗೂ ತಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಸಮಾಧಾನ.
- ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಮನ್ವಯ: ಪೊಲೀಸ್ ಭದ್ರತೆ, ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯದ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು ಎಂಬ ಆರೋಪ.
- ಜೆಟ್ಟಿ ಕಾಳಗ ರದ್ದು: ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಜ್ರಮಷ್ಠಿ ಅಥವಾ ಜೆಟ್ಟಿ ಕಾಳಗ ನಡೆಯದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಅರಮನೆ ಆವರಣದ ಬಳಕೆ: ಆಯುಧ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಆವರಣವನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಲಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಂಬೂಸವಾರಿಯನ್ನು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಬೆಟ್ಟದ ರಥೋತ್ಸವದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಏಳು ದಿನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೂ ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯೇ?
ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26ರಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಅರಮನೆ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಆವರಣ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ, ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ವಾಸಿಸಲು ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಹಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವಾತ್ರಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ರಾಜಾಡಳಿತ ಮುಗಿದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಆದರದ್ದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿದ್ದು ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನಾ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಮಾತು ಕತೆ ನಡೆಸದೇ ಈ ರೀತಿಯ ಉದ್ಧಟತನದ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಸಚಿವರಿಗೆ ತರವಲ್ಲ.
ಅರಸರ ಕುಟುಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಹಂಗಿನಲ್ಲಿದೆಯೇ? ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ (ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1998 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 4ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಡಿ ಅರಮನೆಯ ಸ್ವತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 10ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ರೀಕಂಠದತ್ತ ನರಸಿಂಹರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಗೆ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿತಾವಧಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ನಿಬಂಧನೆ ಇದೆ.
ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.
- ಅರಮನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರವಿದೆ.
- ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಅರಮನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಒಂದೇ ವಿಷಯವಲ್ಲ.
- ಅರಮನೆಯ ಎಲ್ಲ ಆಸ್ತಿಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಆಧಾರವಿದ್ದರೂ, ರಾಜಮನೆತನ ಸರ್ಕಾರದ ಹಂಗಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಯತೀಂದ್ರರ ಹುಂಬತನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಮಟು ವಾಸನೆ ಬಡಿಯುತ್ತಿದೆ
ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ದಯೆಯಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿದೆಯೇ?
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ, ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸಂಗೀತ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ ನಂತರ ರಾಜಮನೆತನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.
- ಅರಸರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು.
- ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಭದ್ರತೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಮನೆತನವು ತನ್ನ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ. ಸಂಘರ್ಷವಲ್ಲ.
ದಸರಾ ಸರ್ಕಾರದ್ದೇ ಅಥವಾ ಅರಸರದ್ದೇ?
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಒಡೆಯರ್ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವೈಭವದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಮಹೋತ್ಸವ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗೆ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಡೆಯರ್ ಅರಸರು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರವೂ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ನಂತರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದಸರಾಕ್ಕೂ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವುದು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ.
ಹಾಗಾದರೆ ದಸರಾ ಯಾರದ್ದು?
- ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ: ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡ ಉತ್ಸವ.
- ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ: ಇಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಯೋಜಕ.
- ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ: ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಉತ್ಸವದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ.
- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ: ಇದು ಮೈಸೂರು ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ; ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನಾಡಹಬ್ಬ.
ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಸರ್ಕಾರದ ದಸರಾವನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ದಸರಾಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವುದಾಗಲಿ, ರಾಜಮನೆತನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಾಗಲಿ ಉಚಿತವಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಯಾರೇ ಹೇಳಿದರೂ ಮೈಸೂರು ಆರಸರ ಮನೆತನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವ ಕನ್ನಡಿಗನೂ ಸಹಿಸಲಾರ.
ಅಂಬಾರಿ ಹೊರುವ ಆನೆಯ ಆಯ್ಕೆ ವಿವಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವೇ?
ಪ್ರಮೋದಾದೇವಿ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿ ಹೊರುವ ಆನೆಯ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಒಂದು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಾರ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈ ಬಾರಿ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದವರೆಗೂ ಆನೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ, ಮಹೇಂದ್ರ, ಧನಂಜಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಆನೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ನಿರ್ಧಾರ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾವ ಆನೆ ಅಂಬಾರಿ ಹೊರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ದಸರಾದಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮನ್ವಯ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಬಾರಿ ಹೊರುವ ಆನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಆನೆಯ ಆರೋಗ್ಯ, ತರಬೇತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಕುರಿತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಅನಗತ್ಯ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದೂ ಆಗಿದೆ.
ಜೆಟ್ಟಿ ಕಾಳಗ ರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಯಾರ ತಪ್ಪು?
ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಜ್ರಮಷ್ಠಿ ಅಥವಾ ಜೆಟ್ಟಿ ಕಾಳಗ ರದ್ದಾದ ವಿಚಾರವೂ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮೋದಾದೇವಿ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಈ ಕುರಿತು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪೊಲೀಸರು ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜೆಟ್ಟಿಗಳು ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಚಿವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದು ರದ್ದಾದಾಗ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನಾಗಲಿ ದೂಷಿಸುವುದೂ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ಯತೀಂದ್ರರ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಬೇಕು?
ಕೇವಲ ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನ ಬಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ ಡಾ. ಯತೀಂದ್ರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಜುಲೈ 2025ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು ಭಾರಿ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನಾ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ಅವರಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ರಾಜವಂಶಸ್ಥರಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು
ಯತೀಂದ್ರರ “ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಅಷ್ಟೇ” ದಸರಾ ಆಯೋಜನೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆ, ಅರಮನೆ ಮಂಡಳಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂಬಾರಿ ಬಳಕೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹಣ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಡ್ಡೆಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಂಡಿಸುವಾಗಲೂ ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯಮ ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೂಲಿನಂತೆ ಸೀರೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಗಳು ಎನ್ನುವಂತೆ ಹುಂಬತನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತಿರುವ ಯತೀಂದ್ರರಿಂದ ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಕಾರ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ದುಸ್ಸಾಹಸವೇ ಸರಿ.
ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಜನರ ನೀರಿನ ಬವಣೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕಾವೇರಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಹಣದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ತಮ್ಮ ರಾಣಿಯರ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಮಾರಿದ ಕಥೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೇ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇದೇ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹುಂಬತನದಿಂದ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ರಾಜರೇನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ದುಡ್ಡು ತಂದು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರಾ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇನು?
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಇಂತಹ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಬಹಿರಂಗ ವಾಕ್ಸಮರ ನಡೆಯುವುದು ಜನರಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳಿವೆ:
-
ಶಾಶ್ವತ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ: ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಅರಮನೆ ಮಂಡಳಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು.
-
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪೂರ್ವಯೋಜನೆ: ಅಂಬಾರಿ ಆನೆಯ ಆಯ್ಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಲಿಖಿತ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
-
ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣ: ಅರಮನೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
-
ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ: ಅರಮನೆಯ ಯಾವ ಭಾಗ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ, ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
-
ಬಹಿರಂಗ ವಾಕ್ಸಮರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ: ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಆರೋಪ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅಧಿಕೃತ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕು.
ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೂ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜಮನೆತನದ ಪರಂಪರೆಗೂ ಅವಮಾನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು. ಅರಸರ ಕುಟುಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಹಂಗಿನಲ್ಲಿದೆಯೇ?
ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕುಟುಂಬದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಡುಗೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ. ರಾಜಮನೆತನವೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರವೂ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಇತಿಹಾಸ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಯಾರೊಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಪರಂಪರೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತ. ಈ ಉತ್ಸವದ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವಾಗಲಿ, ರಾಜಮನೆತನವಾಗಲಿ ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು ಅಲ್ವೇ?
ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಶ್ರೀಮಂತ