ನೂರುಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ರಂಗಕಲಾವಿದರ ಗುರು, ನೀನಾಸಂನ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ, ರಂಗಾಯಣದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟು ಹೊಂದಿದ್ದ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರ ನಿಧನ ಕನ್ನಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟ.

ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ನಾಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಲಾವಿದರನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವರು ಯಾರು? ರಂಗಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಶಿಸ್ತು ತಂದವರು ಯಾರು? ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದವರು ಯಾರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರ ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುನ್ನಲೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಖ್ಯಾತ ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ, ರಂಗಶಿಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ (77) ಅವರು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೆಗ್ಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಅಗಲಿಕೆ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆದಂತಾಗಿದೆ. ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.

ಅಡ್ಡೇರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪಯಣ

ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರು 1949ರ ಜನವರಿ 3ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಡ್ಡೇರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೆಳದಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಂಗರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಚಯ ಹೊಂದಿದರು. ಲಭ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು 1977–78ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕೇಟರಿಂಗ್/ಹೋಟೆಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಅಂದರೆ, ಜಂಬೆಯವರ ರಂಗಪಯಣವು ಯಾವುದೇ ಸುಸಜ್ಜಿತ ನಗರ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು, ಯಕ್ಷಗಾನದ ತರಬೇತಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ದಾಟಿ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಂಗಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ ನೀಡಿದ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು

ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರನ್ನು ದೆಹಲಿಯ National School of Drama (NSD) ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು 1982ರಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಅವರ ಕಲಾ ಬದುಕಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಂಗರೂಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯ ತಂತ್ರ, ನಿರ್ದೇಶನ, ಅಭಿನಯ, ರಂಗವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಅರಿವು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಿಂತಲೂ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣವೇ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ನೀನಾಸಂ 22 ವರ್ಷಗಳ ಅದ್ಭುತ ಅಧ್ಯಾಯ

ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ಹೆಗ್ಗೋಡಿನ ನೀನಾಸಂ ನೆನಪಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಅವರು 1982ರಿಂದ 2004ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೀನಾಸಂ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.  ಈ 22 ವರ್ಷಗಳು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕಾಲಘಟ್ಟ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಗ್ಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿನಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ—ಶಿಸ್ತು, ಓದು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ದೇಹಾಭ್ಯಾಸ, ಧ್ವನಿ, ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಕೆಲಸಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಜಂಬೆಯವರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ರಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜಂಬೆಯವರ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅವರು ರೂಪಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರ ತಲೆಮಾರು.

ರಂಗಾಯಣದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯವರೆಗೆ

ನೀನಾಸಂನ ನಂತರವೂ ಅವರ ರಂಗಪಯಣ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. 2004ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ರಂಗಾಯಣದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ 2008ರಿಂದ 2010ರವರೆಗೆ ಸಾಣೆಹಳ್ಳಿಯ ಶಿವಕುಮಾರ ರಂಗಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಯ ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.  ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯ ಘಟಕದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ನಂಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ

ಹೆಗ್ಗೋಡು – ನೀನಾಸಂ
ಮೈಸೂರು – ರಂಗಾಯಣ
ಬೆಂಗಳೂರು – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಣೆಹಳ್ಳಿಯ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅವರು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.

100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ

ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪಟ್ಟಿ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಅವರು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ

• ‘ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟ’
• ‘ಚಾಣಕ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ’
• ‘ಪುಂಟಿಲ’
• ‘ಆ ಊರು–ಈ ಊರು’
• ‘ಅಥೆನ್ಸಿನ ಅರ್ಥವಂತ’
• ‘ಲೋಕ ಶಾಕುಂತಲ’
• ‘ತಲೆದಂಡ’
• ‘ವಿದಿಶಾ ಪ್ರಹಸನ’
• ‘ತುಘಲಕ್’
• ‘ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆ’
• ‘ನಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಗಾಂಧಿ’ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಟಕಗಳು, ಆಧುನಿಕ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲ ಕೃತಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಅದನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸುವುದು.

ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಹಿತಿಯೂ ಹೌದು

ಜಂಬೆಯವರ ಪ್ರತಿಭೆ ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ

‘ಸರಿಯುವ ತೆರೆಗಳು’ – 1973
‘ಬೆಂಕಿಯ ನಾಡು’ – 1981
‘ಅಲೆಗಳು’ – 1985
‘ನಿರ್ದೇಶನ’ – 1986
‘ಸಂದಿಗ್ಧ’ – 1994 ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ ‘ಬೆಂಕಿಯ ನೆರಳು’ ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗೂ ‘ಎಚ್ಚೆಮ ನಾಯಕ’ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ‘ಜೋಳಿಗೆ ಮಹಿಮೆ’ ಕೃತಿಯನ್ನು 1994ರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಜಂಬೆಯವರಿಗೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಲೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಮಾಜ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು.

ಕಪ್ಪು ಜನ, ಕೆಂಪು ನೆರಳು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಾಗಿಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ

ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆಯವರ ರಂಗದೃಷ್ಟಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕಪ್ಪು ಜನ, ಕೆಂಪು ನೆರಳು’ ಒಂದು. ನೀನಾಸಂನ ‘ಜನಸ್ಪಂದನ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮಂಚಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಿ ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದವರನ್ನೂ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಾಟಕದ ನಿರ್ದೇಶನವಲ್ಲ.

ರಂಗಭೂಮಿ ಕೆಲವೇ ಜನರ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಾಟಕದ ನಂತರ ಸಿದ್ದಿ ಸಮುದಾಯದ ಹಲವರಿಗೆ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣದತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು ಎಂಬುದು ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಂಬೆಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಜಂಬೆಯವರ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೆಂದರೆ ಮೂಲ ಕೃತಿಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿಯೇ ಅದರ ರಂಗರೂಪವನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು. ಅವರು ನಾಟಕವನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ರಂಗಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ

ಪಾತ್ರ → ದೇಹಭಾಷೆ → ಧ್ವನಿ → ಬೆಳಕು → ಸಂಗೀತ → ರಂಗವಿನ್ಯಾಸ → ಚಲನೆ → ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅನುಭವ

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಬದಲು, ಅದರ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ನಾಟಕಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳಾಗದೆ ರಂಗಾನುಭವಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.

ಗ್ರಾಮದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯವರೆಗೆ

ಜಂಬೆಯವರ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅವರ ರಂಗಪಯಣದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಪಯಣ. ಹೆಗ್ಗೋಡು → ಉಡುಪಿ → ಬೆಂಗಳೂರು → ದೆಹಲಿ → ಮೈಸೂರು → ಸಾಣೆಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಹಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊರಗೂ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ರಂಗಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲ; ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರವಾಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿದ ಕಲಾವಿದ.

ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆಯವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಂಗಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ

🏅 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ : ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದೆ.

🏅 ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – 1994 : ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇವೆಗೆ 1994ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.

🏅 ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – 2014 : ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ 2014ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂದಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಈ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರನ್ನು Theatre – Direction ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.  2015ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಅವರ ನಿಜವಾದ ಸ್ಮಾರಕ ಯಾವುದು?

ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೇಶಕ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಒಬ್ಬ ರಂಗಶಿಕ್ಷಕ 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರೆ ಅದೂ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಬ್ಬರೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದರೆ? ಅದು ಅಪರೂಪ.

ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆಯವರ ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಬಹುಶಃ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಅವರು ರೂಪಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಅವರು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತಂದ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಕಲಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೇ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಸ್ಮಾರಕ. ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕ ಮುಗಿದ ನಂತರ ತೆರೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ರಂಗಕರ್ಮಿ ರೂಪಿಸಿದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಲಾದೃಷ್ಟಿಗೆ ತೆರೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯ

1949ರ ಜನವರಿ 3ರಂದು ಅಡ್ಡೇರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಬದುಕಿನ ಪಯಣ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಹೆಗ್ಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದೆ. 77 ವರ್ಷಗಳ ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಟರನ್ನು ಮಾತ್ರ ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ರಂಗಕಲಾವಿದರನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ; ರಂಗದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುನ್ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ; ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶಕನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ರಂಗಶಿಕ್ಷಕ, ಚಿಂತಕ, ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಗುರುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾತು ಇದೆ.

“ರಂಗಭೂಮಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗುವ ಬೆಳಕು ಅಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜವನ್ನು ನೋಡುವ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿ.”

ಆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ರಂಗಚೇತನಕ್ಕೆ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ನಮನ. 🌷🙏🌷 ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರ ಸ್ಮೃತಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯ ರಂಗಕಲಾವಿದರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಉಮಾಸುತ