ಭಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ತಪ್ಪು ಯಾರಿಗೆ ನಷ್ಟ? ಹಸು–ಕರುಗಳಿಂದ ಪರಿಸರದವರೆಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಹಬ್ಬ–ಹರಿದಿನಗಳು ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮ, ಸಡಗರ, ಪೂಜೆ, ಹೂವು–ಹಣ್ಣು, ತೋರಣ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ, ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ ಬಂದರೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಖರೀದಿ ಜೋರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ.

ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ ಬಳಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅದೇ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ತಿಪ್ಪೆಗೆ ಹಾಕುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಒಂದು ಕಡೆ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅದೇ ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಲ್ಲವೇ?

ದೇವರಿಗೆ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಏಕೆ?

ನಾವು ದೇವರಿಗೆ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಾಲೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಗುಲಾಬಿ, ಕನಕಾಂಬರ, ಸಂಪಿಗೆ, ತುಳಸಿ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಗರಿಕೆ, ವಿವಿಧ ಎಲೆಗಳು, ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ, ಕರ್ಪೂರ ಮುಂತಾದ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಖರೀದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ಅಥವಾ ಬುಟ್ಟಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಬದಲು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ತಪ್ಪು. ಇವೆಲ್ಲ ಹೂವುಗಳಲ್ಲವೇ, ಕಸಕ್ಕೆ ಹಾಕಿಬಿಡೋಣ ಎಂದುಕೊಂಡು ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣುಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹೊರಗೆ ಎಸೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೂವು ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದ ಜೀವನ ಎಷ್ಟು?

ನಾವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಅದರ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ನಂತರ? ಅದು ಕಸದ ರಾಶಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಚರಂಡಿಗೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಗೆ, ಕೆರೆಗೆ, ಕಾಲುವೆಗೆ, ನದಿಗೆ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಭಾರತದ Plastic Waste Management Rules ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ. 2022ರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹಲವು single-use plastic ವಸ್ತುಗಳ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ನಂತರದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ದಪ್ಪವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 2024ರ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ 120 ಮೈಕ್ರಾನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದಪ್ಪದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ದಪ್ಪದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಕಸದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಏನು?

ಇದು ಇನ್ನೂ ನೋವಿನ ವಿಷಯ. ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಕಸದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಸಿಪ್ಪೆ, ಹಣ್ಣುಗಳ ಅವಶೇಷ, ಹೋಟೆಲ್ ಆಹಾರ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಸುವಿಗೆ ಏನು ತಿನ್ನಬೇಕು, ಏನು ತಿನ್ನಬಾರದು ಎಂಬ ಅರಿವು ನಮ್ಮಂತಿಲ್ಲ. ಆಹಾರದ ವಾಸನೆ ಬಂದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದೊಳಗಿನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನೂ ನುಂಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಊಹೆಯಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ರuminants‌ಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ruminal impaction ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಅಜೀರ್ಣ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.  ಇತ್ತೀಚಿನ 2026ರ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಕರಣ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹಸುವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 48 ಕೆ.ಜಿ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ನೈಲಾನ್ ಹಗ್ಗ ಮತ್ತು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ, ನಾವು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹೂವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲವನ್ನೇ ತಿಂದ ಹಸುವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಯಾರಿಗೆ ಪುಣ್ಯ?

ಹಸುವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತುಂಬಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು.ಇದರಿಂದ

• ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
• ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಬಹುದು
• ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬಬಹುದು
• ರುಮೆನ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು
• ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕುಸಿಯಬಹುದು
• ಗಂಭೀರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು
• ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀವ್ರವಾದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಜೀವಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ rumen impaction ಉಂಟಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಬದಲಾಗುವುದನ್ನೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಲಿನ ಮೇಲೂ ಇರಬಹುದೇ?

ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ rumen ಸಮಸ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹೀಯ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಕೂಡ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ rumen impaction ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಮ್ಮೆಗಳ ದೇಹದ ದ್ರವಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು heavy metals ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಿಂದರೂ ಹಸು ಬದುಕುತ್ತದೆಯಲ್ಲ! ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹೂವು ಕಸವಲ್ಲ. ಅದು ಜೈವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರವಿದೆ. ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹೂವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ “ಕಸ ಎಂದು ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ. ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು

• ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್
• ವರ್ಮಿಕಾಂಪೋಸ್ಟ್
• ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ
• ಧೂಪ/ಅಗರಬತ್ತಿ
• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣ
• ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
• ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್

ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೂವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು composting pits, recycling ಮತ್ತು self-help groups ಮೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ “Green Temples” ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ. ಹೂವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಅಗರಬತ್ತಿ ತಯಾರಿಸುವಂತಹ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೂವುಗಳನ್ನು ನದಿಗೆ ಹಾಕುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಬಾರದು, ಹಾಗಾದರೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡೋಣ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ನದಿ, ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ಅವು ಕೊಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಹೂವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿನ dissolved oxygen ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ aquatic ecosystem ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.  ಅದರರ್ಥ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದೂ ತಪ್ಪು. ನದಿಗೆ ಎಸೆಯುವುದೂ ತಪ್ಪು. ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ, ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು.

2026ರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆ

ಇದು ಈಗ ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ Solid Waste Management Rules, 2026 27 ಜನವರಿ 2026ರಂದು ಅಧಿಸೂಚಿತವಾಗಿ, 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವಾಹಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೇ flower waste ಅನ್ನು wet waste ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು dry waste ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಹೀಗಾಗಿ ಪೂಜೆಯ ನಂತರದ ಹೂವು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಒಂದೇ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ತಪ್ಪು ವಿಧಾನ.

ಹಾಗಾದರೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಬಹಳ ಸರಳ.

1. ಪೂಜೆಗೆ  ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ತರಲು ಹೋಗುವಾಗ ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲವನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ತರಬಹುದು. ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ = ನೂರಾರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ.

2. ಹೂವು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ

ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹೂವು → ತೇವ ತ್ಯಾಜ್ಯ,  ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ → ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ. ಹೂವನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದೊಳಗೆ ಹಾಕಿ ಗಂಟು ಕಟ್ಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ವಿಧಾನ.

3. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ

ಪೂಜೆಯ ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಿಪ್ಪೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಮನೆಯ ತೋಟ, ಕುಂಡದ ಗಿಡಗಳು ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ composting ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

4. ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಡಬ್ಬಿ ಇರಬೇಕು

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಕನಿಷ್ಠ.  ಪೂಜಾ ಹೂವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ,  ತೇವ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್/ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಿನ್‌ಗಳಿರಬೇಕು.

5. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಗೌರಿ–ಗಣೇಶ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು “Festival Waste Collection Point” ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಲು 500 ವರ್ಷ

ಭಾರತೀಯರ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯ ಆಯುಷ್ಯ ಸುಮಾರು 72 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿದೆ. ನಾವು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷ ಅಥವಾ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬಳಸುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದೇ ನಾವು ಒಮ್ಮೆ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (Single-Use Plastic) ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಅದರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಅದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿದು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುವೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಗಲು ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತದೆ. ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಮನುಷ್ಯರ 6-7 ತಲೆಮಾರುಗಳಾದರೂ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲ ಬೇಡ, ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ಸಾಕು Say No to Plastic Carry Bags & Say Yes to cloth Bags

ಹಾಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂದರೆ, ಕೇವಲ Single-Use Plastic ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ, ಮರುಸಂಸ್ಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯತ್ತ ಸಾಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ನಾವು ಇಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲ ಬೇಡ, ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ಸಾಕು—ನಾಳೆಯ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು.

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಬದಲಾವಣೆ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು

ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲ ಉಳಿಸಿದರೆ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಖರೀದಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ಬಳಸಿದರೆ? ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಊಹಿಸಿ ನೋಡಿ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು.

ಹಸುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಯಾವುದು?

ನಾವು ಹಸುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ಗೋ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಹಸುವಿಗೆ ಹೂವಿನ ಹಾರ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಇಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಹಸು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಕಸದ ರಾಶಿಯಿಂದ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಮುಂದೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಹೂವು, ತರಕಾರಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ಎಸೆದರೆ—ಅದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಗೌರವ? ಹಸುವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹಸು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಿನ್ನದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸೇವೆ.

ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ

ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಂದವು. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ.

ದೇವರಿಗೆ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಭಕ್ತಿ. ಆ ಹೂವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಎರಡೂ ಸೇರಿದಾಗಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿ.

ಈ ಹಬ್ಬದಿಂದ ಒಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡೋಣ

• ಈ ಬಾರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ ಬೇಡ — ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣ.
• ಪೂಜೆ ಮುಗಿದಾಗ, ಹೂವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೇಡ — ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸೋಣ.
• ಹೂವುಗಳನ್ನು,  ಕಸದ ರಾಶಿಗೆ ಅಥವಾ ನದಿಗೆ ಹಾಕುವ ಬದಲು — ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಹೂವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ನೀಡೋಣ.
• ಆಹಾರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು,  ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ — ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೇವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ನೀಡೋಣ.
• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು, ಹಸುವಿನ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲ — ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡೋಣ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ…

ನಾವು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹೂವು ಪವಿತ್ರ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪವಿತ್ರವಲ್ಲ. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಹೂವು ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದು, ನೀರಿಗೆ ಸೇರಬಹುದು, ಚರಂಡಿ ಮುಚ್ಚಬಹುದು, ಕಸದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಹಸು–ಕರುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಹಬ್ಬದ ಹೂವು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸೋಣ:

“ದೇವರಿಗೆ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸುವ ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಏಕೆ?”

ಭಕ್ತಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕೊಳಕು ಮಾಡಬಾರದು.

ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಇರಲಿ. ಭಕ್ತಿಯ ಭಾವ ಇರಲಿ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇರಲಿ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಉಮಾಸುತ

ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ನನ್ನ ಬಿಇಎಲ್ ಶಾಲೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ಸಹಪಾಠಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ರಿಯಾಳಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು