ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ಮ’ಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಇದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅದೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅನುಭವಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಒಂದು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರಾಣೇಶ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಗುರುರಾಜ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಇಬ್ಬರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದು ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಾಣೇಶ್ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಗುರುರಾಜ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದರು. ಗಾಢ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು ತಕ್ಷಣ ಕರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ತ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರಿಗೆ ಆತಂಕ ಶುರುವಾಯಿತು.

‘ಛೇ! ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕರೆ ಮಾಡಿದರೂ ಕರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ? ಏನಾಯಿತೋ? ಆರಾಮಾಗಿದ್ದಾನೋ? ಅಥವಾ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತೋ?’ ಎಂದು ನೂರಾರು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೊನೆಗೂ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರೇ ವಾಪಸ್ ಕರೆ ಮಾಡಿದರು. ದೋಸ್ತಾ, ಏನಪ್ಪಾ ಸಮಾಚಾರ? ಇಷ್ಟೊಂದು ರಾತ್ರಿ ಕರೆ ಮಾಡಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ? ಎಲ್ಲರೂ ಆರಾಮವಾಗಿದ್ದೀರಾ? ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳತೊಡಗಿದರು.

ಏ… ಏ… ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡ್ಕೋ. ನೀನು ಹೀಗೆ ಅಳ್ತಾ ಕುಂದ್ರೆ ಏನಾಯ್ತು ಅಂತ ನನಗೆ ತಿಳಿವಲ್ವಲ್ಲಾ. ಸ್ವಲ್ಪ ಅಳು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಏನಾಯ್ತು ಹೇಳು ಎಂದು ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಗದರಿಸಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು, ನನ್ನಾಕಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ನಾಲ್ಕೈದು ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಆರಾಮಿಲ್ಲ. ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಎದೆ ನೋವು ಅಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ನಿನಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದರು.

ಸರಿ, ಸರಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಸು. ನಾನು ನನ್ನ ಮಗ ಹರಿಯ ಜೊತೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತೇನೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು ಹೇಳಿದರು. ಕೂಡಲೇ ತಮ್ಮ ಮಗ ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್‌ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ವೈದ್ಯರು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ECG ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ತೊಂದರೆ ಇದೆ. ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೀನಿಯರ್ ವೈದ್ಯರು ಬಂದು ಮುಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೋವಾಗದಂತೆ ನಾವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಮರುದಿನ ಬಂದ ಸರ್ಜನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರನ್ನು ಕೂಲಂಕುಶವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಕೂಡಲೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿದರೆ ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸುಮಾರು 8–10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಹಣವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಹೊಂದಿಸುತ್ತೀರೋ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಅದಕ್ಕೆ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು, ನೀವು ದುಡ್ಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರ್ಚಾದರೂ ನಾವು ಭರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ. ತಡ ಮಾಡದೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಮಡದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಿ ಎಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ದೇವರ ದಯೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ಕೈಗುಣದಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಿಲ್ಲ. ನೀವು ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಬಂದು ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೇಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಮೊದಲಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು, ಅಪ್ಪಾ, ಕೆಲಸ ತುಂಬಾ ಇದೆ. ಈಗ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದುಡ್ಡು ಎಷ್ಟೇ ಖರ್ಚಾದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿ. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ದಾದಿಯರನ್ನು ನೇಮಿಸೋಣ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸದವರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಆದರೆ ತಂದೆಯವರ ಪದೇಪದೇ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದರು. ತಂದೆ-ಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು, ಒಮ್ಮೆಲೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಆಗಮನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿಯೋ ಏನೋ, ವೈದ್ಯರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಮುಖರಾದರು. ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಮನೆದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ಬಂದರು.

ಅತ್ಯಂತ ಆಸೆಯಿಂದ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ಅಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತಾತ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದರು. ಈಗ ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಲರವ ಹೇಳತೀರದಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಇನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದವು.

ಆ ರಾತ್ರಿ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತಮಿತ್ರ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಜಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಗಳಗಳನೆ ಅಳತೊಡಗಿದರು. ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಳದ ತಂದೆಯವರ ವರ್ತನೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆತಂಕ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಪ್ಪಾ, ಸುಮ್ಮನೆ ಅಳಬೇಡಿ. ಏನೋ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಿರಿ. ಏನು ಸಮಾಚಾರ? ಯಾರಾದರೂ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಿದರೇ? ನಮ್ಮಿಂದೇನಾದರೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಬೇಕೇ? ಇನ್ನಾವುದಾದರೂ ಸೌಲಭ್ಯ ಬೇಕೇ? ಎಂದು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಒಮ್ಮೆಲೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ದುರುದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದರು.

ಅಪ್ಪನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಂದೂ ನೋಡಿರದ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾದರು. ನಮಗೆ ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಇನ್ನಾವ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಬೇಡ. ನಿಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವೂ ಬೇಡ. ನೀವು ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಎರಡು ತೊಟ್ಟು ವಿಷವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಾರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡಿ. ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತೇವೆ.

ಸರಿ ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಿದ್ದೇವೆ. ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮ, ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಗಲಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಾಲಾನಂತರ ನಮ್ಮ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಅಪ್ಪಾ! ಇದೇನಿದು ಅಪಶಕುನದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತೀರಿ? ನಾವೇನು ನಿಮಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ? ಇಲ್ಲಿ ಸಕಲ ರೀತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಮತ್ತೇಕೆ ಚಿಂತೆ? ಎಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಗ ಕೇಳಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನೂ, ಹೌದಪ್ಪಾ. ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಹೂಂಗುಟ್ಟಿದ. ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು:

ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದವರೇ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಆ ದಿನ ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಹುಷಾರು ತಪ್ಪಿದಾಗ, ಇದೇ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮನ ಮುಖ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಂಶೋದ್ಧಾರಕರು ಎಂದು ಇಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೂ, ಆಪತ್ತಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಮಕ್ಕಳೇಕೆ ಬೇಕು?

ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೆತ್ತು, ಹೊತ್ತು, ಸಾಕಿ, ಸಲಹಿ, ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಡಿಸಿ, ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೂ ಕಳುಹಿಸಿ, ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ ನಿಮಗೊಪ್ಪುವ ಹುಡುಗಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಸುಖವೇ ನಮ್ಮ ಸುಖ ಎಂದುಕೊಂಡ ನಮಗೆ, ಸಾಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆತ್ತ ಮಕ್ಕಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ? ಎಂದು ತಮ್ಮ ಅಳಲನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡರು.

ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಣ್ಣನ ಮಾತಿಗೆ ಹೂಂಗುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಮಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವ್ಯಗ್ರನಾದ. ಅಪ್ಪಾ, ಸಾಕು ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಲಾಪ. ಅವಾಗಿನಿಂದಲೂ ನಿಮ್ಮ ಆಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಸುಮ್ಮನೆ ನಮ್ಮನ್ನೇಕೆ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ? ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕರಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೇ ಹೊರತು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದೇನೂ ನೀವು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮ ಆಣತಿಯಂತೆ ಓದಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ‘ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರು ನೀವೇ.

ಈಗ ನಿಮಗೆ ಕಷ್ಟ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ತೆಗಳುವುದು ಸರಿಯೇ? ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಾರದು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಸದ್ಯದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೊದಗಲು ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಕಾರಣ. ನೀವು ಅಂದು ಒಬ್ಬ ಮಗನಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದ್ದೀರೋ, ಅದನ್ನೇ ನೀವು ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಅಬ್ಬರಿಸಿದ.

ಕಿರಿಯ ಮಗನ ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನವಾದರು. ಯಾರಿಗೂ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದರು. ಹೌದು. ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನದೇ ತಪ್ಪು.

ಅಂದು ನನ್ನ ಹೆತ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಹೊಟ್ಟೆ-ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ, ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದಿಸಿದರು. ಓದಿದ ನಂತರ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಕೆಲಸ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ದೂರದ ಪೂನಾಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡೆ. ಅಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಮದುವೆಯಾಯಿತು. ಮಕ್ಕಳಾದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಣವೂ ಕೈ ಸೇರತೊಡಗಿತು. ಮೊದಮೊದಲು ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನನ್ನು ನೋಡಲು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಊರಿಗೆ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೆ, ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೆ, ಕೊನೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಾಗರಪಂಚಮಿಗೆ ಬರುವಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತನಾದೆ. ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ.

ನಾನು ಊರಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರೂ ತಮ್ಮ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿರುವಂತೆ ನಟಿಸಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದರು. ಅವರು ಕಾಲವಾದ ನಂತರ ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬಂಗಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ ನಂತರ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ತವರಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ನಾವು ವಯಸ್ಸಾದಾಗ, ಮಕ್ಕಳ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಕಷ್ಟವೇನೆಂಬುದು ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೀವಿಬ್ಬರೂ ನಮಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವರಾದರೂ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದ್ದೀರಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.  ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದರು.

ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಮೌನವಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು: ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯನಾದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ತಂದೆ ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನಿಗೇ ಸಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕೂ ಮಕ್ಕಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಹುಲುಮಾನವನಾದ ನಾನು, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಗೆ ಬಯಸಲಿ? ನನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ವಿಧಿಯಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಿಧಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ನಾನ್ಯಾರು? ನೀವ್ಯಾರು? ನಾವು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾವೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರತ್ತ ತಿರುಗಿ, ದೇಶಪಾಂಡೆ, ನಡೀರೀ. ಆಕಿಗೆ ದವಾ ಕೊಡೋ ಹೊತ್ತಾತು. ಹಂಗೇ ಇಬ್ರೂ ಕೂಡೀ ಊಟ ಮಾಡೋಣು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮಹಡಿ ಇಳಿಯತೊಡಗಿದರು.

ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ಹೋದ ನಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ ಮಾತಿನ ಭರದಲ್ಲಿ ತಾವು ಆಡಿದ ಮಾತಿನಿಂದ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನೋವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದ್ವೇಷ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವೂ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು.

ಅವರ ತಂದೆ ಅಂದು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು, ತಾವು ಇಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದೂ ಮಾಡಿದರೆ, ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೂ ಇದೇ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆಗ ತಾವು ಕೂಡ ಇಂದು ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ‘ನಾಗರಹೊಳೆ’ ಚಿತ್ರದ ಅಂಬರೀಷ್ ಅಭಿನಯದ ಆ ಹಾಡಿನ ಸಾಲುಗಳು ನೆನಪಾದವು:

ಇಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗ… ಇಲ್ಲೇ ನರಕ…
ಮೇಲೇನಿಲ್ಲ… ಇಲ್ಲಾ ಸುಳ್ಳು…
ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಮೂರು ದಿನದ ಬಾಳು…

ಇಬ್ಬರೂ ಸಹೋದರರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಕೋಣೆಗೆ ಬಂದರು. ಅಪ್ಪಾ, ಅಮ್ಮಾ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ. ಗೊತ್ತಿದ್ದೋ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೋ ಇಷ್ಟು ದಿನ ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಈ ವರ್ಷದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೇ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಂಪನಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆಗ ಕೇವಲ ನಾವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮಂತಹ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಇಲ್ಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ‘ದೇಶ ಕಾರ್ಯ ಈಶ ಕಾರ್ಯ’ ಎನ್ನುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಈ ಕಂಪನಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅನೇಕರಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಇಷ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರದ ಕುಲಕರ್ಣಿ ದಂಪತಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಭಾಷ್ಪ ತುಂಬಿತು.

ಕಾಲ ಉರುಳಿದ್ದೇ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ನುಡಿದಂತೆ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ವಿದೇಶದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದರು. ಅಜ್ಜಿ, ತಾತ, ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯಂದಿರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಜೊತೆ ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆಯಿತು. ಆ ಕಂಪನಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೇ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು.

ಕರ್ಮದ ಸಂದೇಶ

ನಿಜ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜವಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಗಳೇನಲ್ಲ. ಈ ಕಥೆಯ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಘಟನೆ ಹೇಳುವುದಲ್ಲ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದು. ಪ್ರಾಣ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ಕಾಲ—ಇವು ಯಾವುದೂ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ರೋಗ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳು—ಬಂದು ಹೋಗುವಂತಹವು. ಆದರೆ ವಿದ್ಯೆ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು—ಜೀವಿತಾವಧಿಯವರೆಗೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತಹವು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸೋಣ. ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಏಕೆಂದರೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಲವಿದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಬಲವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಛಲವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಛಲವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ನಾವು ಇಂದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ, ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರ್ಮದ ಪರಿಣಾಮ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೇ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲೇ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು.

ಕೊನೆಗೆ, ಒಂದು ಆಶಾವಾದದ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸೋಣ:

ನಾವು ಗೆದ್ದೇ ಗೆಲ್ತೀವೀ…
ನಾವು ಗೆದ್ದೇ ಗೆಲ್ತೀವೀ, ಒಂದು ದಿನಾ…
ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಛಲವಿದೆ…
ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಲವಿದೆ…
ನಾವು ಗೆದ್ದೇ ಗೆಲ್ತೀವೀ…
ಒಂದು ದಿನಾ…
ನಾವು ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕು ಒಂದು ದಿನಾ…

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ