ಶಿವರಾತ್ರಿ

ಹಿಂದೂಗಳ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಬಹುತೇಕ ಶಿವಭಕ್ತರು ಇಡೀ ದಿನ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ನಂತರದ ಹತ್ತಿರದ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪರಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡದೇ ಶಿವಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ, ತಾವು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆಸ್ತಿಕ ಭಕ್ತ ಮಹಾಶಯರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅನೇಕ ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.

ಜಟಾಧರನಾದ ಪರಶಿವನನ್ನು ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜೆಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರ್ಪಾರ್ಥಿಸಿ, ಜಪ ತಪ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಶಿವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವಾಹವಾದದ್ದು ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಎಂದು ಪುರಾಣದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರುಗಳು ಅಮೃತಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲಾಹಲ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವೇ ನಾಶವಾಗುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭಬಂದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳು ಪರಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಸದಾಶಿವನು ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಇಡೀ ಹಾಲಾಹಲವನ್ನು ಕುಡಿದದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಓಡಿ ಬಂದು ಶಿವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ವಿಷ ಶಿವನ ಹೊಟ್ಟೆ ಸೇರದಂತೆ ಗಂಟಲಲ್ಲೇ ತಡೆ ಹಿಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಶಿವ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಷವೆಲ್ಲಾ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಡುವ ಕಾರಣ, ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಶಿವನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶಿವ ನಿದ್ರಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡ ದಿನವನ್ನೇ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸುವ ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ಶಿವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಷವು ನಿಂತು ಹೋದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ವಿಷಕಂಠ, ನೀಲಕಂಠ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕಂಠನೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ ನಂಜನ್ನು ಉಂಡ ಕಾರಣ ಈಶ್ವರ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರನಾದ.

ಇನ್ನು ಜನಪದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದೊಮ್ಮೆ ಬೇಡನೊಬ್ಬ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹೋಗಿ ಇಡೀ ದಿನವೆಲ್ಲಾ ಅಲೆದಾಡಿದರೂ ಒಂದು ಬೇಟೆಯೂ ಸಿಗದೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಆಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಕತ್ತಲಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮರವೊಂದನ್ನು ಏರಿ ಕುಳಿತ. ಆ ಬೇಡನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ರೂರಮೃಗಗಳು ಮರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಾಗ ಭಯಭೀತನಾದ ಬೇಡನು ಶಿವನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಆತ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮರದ ಎಲೆಗಳನ್ನೇ ಕಿತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕತೊಡಗಿದ. ಅಚ್ಚರಿಯೆನ್ನುವಂತೆ ಆತ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮರ ಬಿಲ್ವಮರವಾಗಿದ್ದು, ಆತ ಎಸೆದ ಎಲೆಗಳು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯಗಿದ್ದು ಅದು ಅವನಿಗೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ, ಮರದ ಕೆಳಗಡೆಯಿದ್ದ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಬೀಳತೊಡಗಿದವು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಶಿವಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿಯೇ ಬೇಡನಿಗೆ ಶಿವನೇ ಅಭಯದಾಯಕನಾದ ವಿಷಯ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿ ಆ ದಿನವನ್ನು ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆದು, ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀವರ್ಷವೂ ಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಭಯ ಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಶಿವಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಆಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ರಥ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಸೂರ್ಯ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ನಂತರ ಶಿವರಾತ್ರಿಯವರೆಗೂ ಚಳಿ ಇದ್ದು ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ನಂತರ ಛಳಿಯೆಲ್ಲಾ ಮಾಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಹಗಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನದ ಈ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿ ಹಲವರಿಗೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ನೆಗಡಿ, ಕೆಮ್ಮು, ಶೀತದ ಬಾಧೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಲಂಘನಂ ಪರಮೌಷಧಂ ಎನ್ನುವಂತೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಮಹಾಶಿವನಿಗೆ ನೀರಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯ ವಾಸನೆ ನೋಡುವುದರಿಂದ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗ ಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನದಂದು ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಎದ್ದು ತೈಲಾಭ್ಯಂಜನ ಮಾಡಿ, ಇಡೀ ದಿನವೂ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಅಭಿಷೇಕಪ್ರಿಯ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಹಾಲು, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ನೀರು, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ತುಳಸಿ, ಶ್ರೀಗಂಧಗಳಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕಯುಕ್ತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹೂಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಆಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೃದಯವನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಬಿಲ್ಪಪತ್ರಾರ್ಚನೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ, ನಮಕ ಮತ್ತು ಚಮಕಗಳನ್ನು ಬಾರಿ ಬಾರಿ, ಉಚ್ಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಬರುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗುವುದು. ಇಡೀ ದಿನ ಶಿವ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವಾದ ಓಂ ನಮ: ಶಿವಾಯ, ಹರ ಹರ ಮಹಾದೇವ, ಶಂಭೋ ಶಂಕರ ಎಂದು ದಿನವಿಡೀ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಶಿವನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಗರಣೆ ಎಂದರೆ, ಜಾಗೃತರಾಗಿರೋದು ಎಂದರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಬಹುತೇಕರು ಅಂದು ನಿಟ್ಟುಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಲ್ಪಾಹಾರ ಇಲ್ಲವ್ವೇ ಫಲಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವೂ ಇದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮೋಕ್ಷದ ಕಡೆಗೆ ಹೊಗುವುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯಗಳಾದ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ, ಮುರುಡೇಶ್ವರ, ಗೋಕರ್ಣದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ, ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರನಿಗೆ, ರಾಮೇಶ್ವರದ ರಾಮೇಶ್ವರ, ತಂಜಾವೂರಿನ ಬೃಹದೇಶ್ವರ, ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಷನ್ನಿನ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆ, ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ, ಶಿವನಾಮ ಧ್ಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರಪಠಣದ ಜೊತೆ ಜಾಗರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಜನೆ, ಹರಿಕಥೆ, ಗಮಕವಾಚನಗಳನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.

ಭಗವಂತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸುವ ಈ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸತ್ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ ಅಲ್ಲವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?

ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ

Author: ಶ್ರೀಕಂಠ ಬಾಳಗಂಚಿ

ಶ್ರೀಕಂಠ ಬಾಳಗಂಚಿ ಎಂಬ ನಾಮದೇಯನಾದ ನಾನು, ಮೂಲತಃ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೆನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕ್ಕಿನ ಬಾಳಗಂಚಿ ಗ್ರಾಮದ ಖ್ಯಾತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರೂ, ಗಮಕಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಗಮಕಿ ದಿ. ಶ್ರೀ ನಂಜುಂಡಯ್ಯನವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಗಮಕಿ ದಿ. ಶ್ರೀ ಶಿವಮೂರ್ತಿಗಳ ಸುಪುತ್ರ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಕಂಪನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬರಹಗಾರ. ಕ್ರೀಡೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಲೇಖನ ಬರೆದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ಭಾಷೆ, ನುಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ ಇರುವವ. ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂರವರ ನರಕಕ್ಕಿಳ್ಸಿ ನಾಲ್ಗೆ ಸೀಳ್ಸಿ ಬಾಯ್ ಒಲ್ಸಾಕಿದ್ರೂನೂ ಮೂಗ್ನಲ್ ಕನ್ನಡ್ ಪದ್ವಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತಾ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವವನು.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s