ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವವಲ್ಲ. ಅದು ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ರಾಜಪರಂಪರೆ, ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆ, ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತಗಳು, ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಮಹಾಪರ್ವ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ.

ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನಳಾಗುವ ತಾಯಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ, ವಿವಿಧ ಕಲಾತಂಡಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಸಿಂಗಾರ ಮತ್ತು ಬನ್ನಿಮಂಟಪದ ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತಿನವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಚರಣೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಹಾನವಮಿಯ ಆಯುಧಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಗಜ-ಅಶ್ವ ಪೂಜೆಯ ಮಹತ್ವ

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನವಾದ ಮಹಾನವಮಿಯಂದು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಗಜ-ಅಶ್ವ ಪೂಜೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಇವು ವಿಜಯದಶಮಿಯ ರಾಜಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಚರಣೆಗಳು.

ಆಯುಧಪೂಜೆ

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಆಡಳಿತ, ಸೇನಾಬಲ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ, ಭರ್ಜಿ, ಬಿಲ್ಲು, ಬಾಣ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಯುಧಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಆಯುಧಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ವಿಜಯದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ದೈವಾನುಗ್ರಹದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ ಆಯುಧಪೂಜೆಯ ಮೂಲಭಾವನೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಇಂದು ಜನರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕರಣಗಳು, ವಾಹನಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರಮನೆಯ ಆಯುಧಪೂಜೆಯು ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆನಪನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಜಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಪೂಜೆ

ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶಗಳ ಸೇನೆ, ಸಾರಿಗೆ, ರಾಜಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.

ಗಜಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಶ್ವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹಾರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಆನೆಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ಪೂಜೆ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಗಜಪಯಣದ ಮೂಲಕ ಕಾಡಿನ ಶಿಬಿರಗಳಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಕರೆತರುವ ಆನೆಗಳು ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಶಬ್ದ, ಜನಸಂದಣಿ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯದಶಮಿ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾದ ಪರ್ವದಿನ

ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದಶಮಿಯೇ ವಿಜಯದಶಮಿ. ಹಿಂದೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಒಂದೆಡೆ, ದುರ್ಗಾದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಸ್ಮರಣೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂಬ ರಾಮಾಯಣದ ಪರಂಪರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಜಯದಶಮಿಯು ಧರ್ಮದ ವಿಜಯ, ಧೈರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಗಳ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಜಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಆರಾಧನೆ, ಆಯುಧಪೂಜೆ, ಶಮೀ ವೃಕ್ಷದ ಪೂಜೆ, ನಂದಿಧ್ವಜದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ರಾಜಸವಾರಿಯ ಪರಂಪರೆ ಸೇರಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.

ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಯಾವ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ?

ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ವಿಜಯದಶಮಿ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಆರಾಧನೆ, ಕಲಶಪೂಜೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಹಾನವಮಿಯಂದು ಆಯುಧಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಗಜ-ಅಶ್ವ ಪೂಜೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನದ ಆಚರಣೆಗಳು ಪಂಚಾಂಗ, ಮುಹೂರ್ತ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅರಮನೆಯ ಎಲ್ಲ ಪೂಜೆಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ರಾಜಮನೆತನದ ಖಾಸಗಿ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ

ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ತಾಯಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಗೆ ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಮುನ್ನ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಚಕರು ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಶುಭಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಗೆ ಗಣ್ಯರು ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೃದಯವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಸವಾರಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಂದು ನಾಡದೇವತೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ನಂದಿಧ್ವಜ ಪೂಜೆ

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಿಧ್ವಜ ಪೂಜೆಯೂ ಒಂದು. ನಂದಿಧ್ವಜವು ಶಿವನ ವಾಹನವಾದ ನಂದಿಯ ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ರಾಜಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅರಮನೆಯ ಸಮೀಪ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧೂಪ, ದೀಪ, ಹೂವು, ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ. ನಾಡಿನ ಸುಭಿಕ್ಷ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯದ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂದಿಧ್ವಜ ಪೂಜೆಯ ಮುಹೂರ್ತ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ

ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಘಟ್ಟವೆಂದರೆ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು. ಅಂಬಾರಿಯು ತೇಗದ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾಕೃತಿ. ಅಧಿಕೃತ ದಸರಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂಬಾರಿಯ ಒಟ್ಟು ತೂಕ ಸುಮಾರು 750 ಕೆ.ಜಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನದ ಪ್ರಮಾಣವೇ. ಸುಮಾರು 80 ಕೆ.ಜಿ. ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಇದು ದೇವಿಯ ರಾಜವೈಭವ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಅಧಿದೇವತೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಾಯಕ ಆನೆಯ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿಗದಿತ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಂಬೂಸವಾರಿ, ಅರಮನೆಯಿಂದ ಬನ್ನಿಮಂಟಪದವರೆಗೆ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆ

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಅರಮನೆಯ ಬಲರಾಮ ದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಬನ್ನಿಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.  ಬಲರಾಮ ದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಮೆರವಣಿಗೆ ಕೆ.ಆರ್. ವೃತ್ತ ಮತ್ತು ದೇವರಾಜ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಿ ಸಯ್ಯಾಜಿರಾವ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಬನ್ನಿಮಂಟಪದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಿಂದೆ ಮೈಸೂರು ಅರಸರು ರಾಜಸವಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇಂದಿನ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೀಗೆ ರಾಜಸವಾರಿ ನಾಡದೇವತೆಯ ಸವಾರಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿರುವುದು ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆನೆಗಳ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರ

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಆನೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆನೆಗೂ ಅದರ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಯಕ ಆನೆ

ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುವ ಆನೆಯನ್ನು ನಾಯಕ ಆನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಂಬಾರಿಯ ತೂಕ, ಜನಸಂದಣಿ, ಸಂಗೀತದ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುವ ಆನೆಯು ಹಲವು ಹಂತಗಳ ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಸಂಪನ್ನ ಮಾವುತರು ಹಾಗೂ ಕಾವಾಡಿಗಳ ಆರೈಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ನಿಶಾನೆ ಆನೆ

ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ಅಥವಾ ನಿಶಾನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುವ ಆನೆಗೆ ನಿಶಾನೆ ಆನೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಟ್ಟದ ಆನೆ ಮತ್ತು ಕುಮ್ಕಿ ಆನೆಗಳು

ಪಟ್ಟದ ಆನೆಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ರಾಜವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಕುಮ್ಕಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಆನೆಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸಹಾಯಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆನೆಗಳ ನಿಖರ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು.

ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವದಳ

ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕುದುರೆಗಳು, ಅಶ್ವದಳ, ಒಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಘಟಕಗಳೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಹಳೆಯ ರಾಜಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲಂಕೃತ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸವಾರರು ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಸಾಗುವುದು ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ರಾಜವೈಭವದ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂಟೆದಳವೂ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಶ್ವಾರೂಢ ಪೊಲೀಸ್ ದಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಶಿಸ್ತು ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಜನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ಪ್ರದರ್ಶನ

ಮೈಸೂರು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯು ಕೇವಲ ರಾಜವೈಭವದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಹೌದು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾನುಸಾರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಜನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:

• ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ: ಡೊಳ್ಳಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ.
• ವೀರಗಾಸೆ: ವೀರಭದ್ರನ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ವೀರಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ನೃತ್ಯ.
• ಕಂಸಾಳೆ: ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಲಯಬದ್ಧ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ.
• ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ: ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಆಕರ್ಷಕ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ.
• ಕೋಲಾಟ: ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಾಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೃತ್ಯ.
• ಗೊಂಬೆ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲೆಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು, ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾರೂಪಗಳು.

ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಉಡುಪು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಶೈಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ, ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು, ನಾಡಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ

ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು. ಇವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಪದ, ಕೃಷಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷದ ದಸರಾ ಸಮಿತಿಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೂ ಜನರ ಮುಂದೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ನಾದಸ್ವರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಗಳು

ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು, ನಾದಸ್ವರ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಗಳ ನಾದ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಚಲನೆಗೆ ಲಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತವು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ತಂಡಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಶಿಸ್ತನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಯಾವ ತಂಡವು ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬನ್ನಿಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೇ ಏಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಬನ್ನಿಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬನ್ನಿಮಂಟಪವು ಬನ್ನಿ ಅಥವಾ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷದ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಶಮೀ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಶಮೀ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವು ಶೌರ್ಯ, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಯುದ್ಧಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಹಾರೈಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಇದೇ ಪರಂಪರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪು ಬನ್ನಿಮಂಟಪದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಬನ್ನಿ ಪೂಜೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಪೂಜಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶಮೀ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿತಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಶಮೀ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೂವು, ಅಕ್ಷತೆ, ಕುಂಕುಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂಜಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಮೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.ಹಾಗೆ ಬನ್ನಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ ಬಂಗಾರವಾಗಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಜೀವನ ಉಜ್ವಲವಾಗಲಿ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹಾರೈಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ ತಗೊಂಡು ಬಂಗಾರದಂಗ ಇರೋಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಶುಭ ಹಾರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬನ್ನಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು, ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಸಮಾರೋಪ

ಬನ್ನಿಮಂಟಪದ ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಜಂಬೂಸವಾರಿ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಸಂಜೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವದಳದ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳ ಸಂಗೀತ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಹಸ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಸಾಗುವ ಅಶ್ವದಳದ ದೃಶ್ಯವು ಹಿಂದಿನ ರಾಜಸೇನೆಗಳ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಉತ್ಸವದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅರಮನೆಯ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ದಸರೆಯ ದೃಶ್ಯವೈಭವ

ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ದೀಪಾಲಂಕಾರವು ದಸರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸಾವಿರಾರು ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಗೋಪುರಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹೊಸ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನವೂ ಅರಮನೆ ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತಿನ ನಂತರ ಅರಮನೆಯ ಬೆಳಕಿನ ವೈಭವವು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. .

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಬದಲಾದ ಸ್ವರೂಪ

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಚರಣೆಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾನವಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಭಾವ, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಈ ಉತ್ಸವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ.

ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಖಾಸಗಿ ಆಚರಣೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ, ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂಬ ಮೂಲಭಾವನೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದೇ ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ನಿರಂತರತೆಯ ವಿಶೇಷತೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು. ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದರೆ ಪರಂಪರೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆ

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ವಿಜಯದಶಮಿ ಒಂದು ದಿನದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಶತಮಾನಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹೋತ್ಸವ. ಅರಮನೆಯ ಪೂಜೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೆ, ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ನಾಡದೇವತೆಯ ಗೌರವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಸಿಂಗಾರ ರಾಜಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ; ಜನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ; ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ನಾಡಿನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಬನ್ನಿಮಂಟಪದ ಶಮೀ ಪರಂಪರೆ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದರೆ, ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಭವ್ಯ ಸಮಾರೋಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಕಥೆ, ನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆನಪು ಅಡಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ನಿಜವಾದ ವೈಭವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ