ಮೈಸೂರು ಎಂದರೆ ಅರಮನೆ, ದಸರಾ, ಚಾಮುಂಡಿಬೆಟ್ಟ, ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್, ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ–ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಂಪರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ನಗರದ ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀದಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಇತಿಹಾಸ, ಒಂದೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಒಂದೊಂದು ದೇವಾಲಯದ ಕಥೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ.  ಕರ್ನಾಟಕದದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಅಗ್ರಹಾರ.

ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೆಳೆದಿರುವ ಅಗ್ರಹಾರ ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವು ಪುರಾತನ ವಸತಿಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ರಾಮಚಂದ್ರ ಅಗ್ರಹಾರ, ಕಾಶೀಪತಿ ಅಗ್ರಹಾರ, ರಾಮಾನುಜ ಅಗ್ರಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಗ್ರಹಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಅಗ್ರಹಾರದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಒಂದು.

101 ಗಣಪತಿಗಳಿರುವ ಅಪರೂಪದ ದೇವಾಲಯ

ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಒಂದೇ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 101 ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇರುವುದಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಗ್ರಹಗಳ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಭವವೆನಿಸುತ್ತದೆ. 2019ರ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನೂರೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದ ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗಣಪತಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿಗಳ ದರ್ಶನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ.

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿಯ ಇತಿಹಾಸ

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಳೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, 1955ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, 1985ರಲ್ಲಿ 101 ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ದೇವಾಲಯದ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ನೆನಪು–ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮುಂದೆ ಆ ಪರಂಪರೆ ಶಾಶ್ವತ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪ ಪಡೆದಿತು ಎಂಬ ವಿವರವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡದ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಶಾಶ್ವತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಹಾರವೇ ಹಬ್ಬದ ಮನೆಯಾಗುತ್ತದೆ

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಬಂದಾಗ ಅಗ್ರಹಾರದ ವಾತಾವರಣವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಗಣಪತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ, ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರ, ಅರ್ಚನೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದತ್ತ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿಗಳ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲವು ವರದಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.

101 ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಿಶೇಷತೆ

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 101 ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಆಚರಣೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ 101 ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ 101 ಸಂಖ್ಯೆಯು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರತೀಕಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಗಣಪತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಧಿಗಳೂ

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೇವಲ 101 ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.  ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿ, ನವಗ್ರಹ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಧಿಗಳೂ ಇರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಧಿಗಳ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪರಂಪರೆ

ಮೈಸೂರಿನ ಜನಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ಪೂಜೆ. ಗಣಪತಿಯನ್ನು ವಿಘ್ನನಿವಾರಕ ಹಾಗೂ ಶುಭಾರಂಭದ ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ವಾಹನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿ ಗಣಪತಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಕ್ತರ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಜನರು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಗಳ ಆರಂಭದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗರ ನಂಬಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಬೆಳ್ಳಿ ಕವಚ, ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ದೀಪಾಲಂಕಾರ

ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ, ವಿಶೇಷ ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ರಜತ ಕವಚಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುವುದು ಭಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಅಗ್ರಹಾರದ ಬೀದಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೊಬಗನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವೇ ಅಗ್ರಹಾರದ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬ

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಸ್ಥಳೀಯ ನೆನಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಮೈಸೂರಿನ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಬ್ಬದ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬ ನೆನಪುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು.

ಅಗ್ರಹಾರ – ದೇವಾಲಯಗಳ ನೆಲೆ

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅಗ್ರಹಾರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೈಸೂರಿನ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು ಮೂಲತಃ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸತಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಕೃಷ್ಣ ವಿಲಾಸ ಅಗ್ರಹಾರ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು 1821ರ ವೇಳೆಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ರಾಮಚಂದ್ರ ಅಗ್ರಹಾರ, ರಾಮಾನುಜ ಅಗ್ರಹಾರ, ಕಾಶೀಪತಿ ಅಗ್ರಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೆಳೆದವು. ಈ ಅಗ್ರಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮಠಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೈಸೂರಿನ ಹಳೆಯ ಅಗ್ರಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.

ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಕಲೆಯ ಸೊಬಗು

ಮೈಸೂರಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ವೀರಗಾಸೆ, ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ, ಕಂಸಾಳೆ, ನಾದಸ್ವರ, ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅಗ್ರಹಾರದ 101 ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆದ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೀರಗಾಸೆ, ಪೂಜಾಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳುಕುಣಿತ, ಪಟದ ಕುಣಿತ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳಂತಹ ಕಲಾ ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿರುವುದನ್ನು ವರದಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಇಂತಹ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಯುವಕರ ಬಳಗಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಕಲಾ ತಂಡಗಳು, ಭಜನಾ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಜನರು ಗಣಪತಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆಯೋಜಕರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯ ವಿಸರ್ಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲ, ಮೈಸೂರಿನ ನೆನಪುಗಳ ಭಾಗ

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮೈಸೂರಿಗರಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆನಪುಗಳೂ ಇವೆ. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುವುದು, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು, ಹೊಸ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು — ಹೀಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೈಸೂರಿಗನ ಬದುಕಿನ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ 101 ಗಣಪತಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮೈಸೂರಿನ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪು.

ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಪರಂಪರೆ

ಈ ಪರಂಪರೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ 101 ಗಣಪತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ 71ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಗೌರಿ–ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೇಗೆ ತಲುಪಬಹುದು?

ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ರಾಮಚಂದ್ರ ಅಗ್ರಹಾರ, ಮೈಸೂರು – 570004 ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, 101 ಗಣಪತಿ ಟೆಂಪಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಇದು ಸುಮಾರು 1 ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಬಸ್, ಆಟೋ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಆದರೆ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಮೈಸೂರಿನ ದಸರಾ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೈಸೂರಿನ ನಿಜವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗಿರುವ ಇಂತಹ ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು. ಅಗ್ರಹಾರದ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ ಅಂತಹ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆ.

ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳ ದರ್ಶನ, ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪೂಜಾ ಪರಂಪರೆ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿಗರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಂಟು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸಿವೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಅಗ್ರಹಾರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವ ಮಂಗಳವಾದ್ಯ, ಭಕ್ತರ ಘೋಷಣೆ, ಹೂವಿನ ಪರಿಮಳ, ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿಗಳ ದರ್ಶನ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮೈಸೂರಿನ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೊಗಡನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೈಸೂರಿನ ಅಗ್ರಹಾರದ ನೂರೊಂದು ಗಣಪತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲ. ಅದು ಭಕ್ತಿ, ಪರಂಪರೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗದು ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ