ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಂಬಳವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಕೋಣಗಳ ಓಟವಲ್ಲ. ಅದು ಕರಾವಳಿಯ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವಾರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕು, ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಸೊಗಡಿನ ಪ್ರತೀಕ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ವೇದಿಕೆಗೆ ತರುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದು ನೋಡದೆ ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜಪರಂಪರೆ, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಆರಾಧನೆ, ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನದ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್, ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲೆಗಳ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಕರಾವಳಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಉದ್ದೇಶ, ಆಯೋಜನೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಗೌರವವೇ ಅದರ ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಕಂಬಳವನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ತರುವ ಔಚಿತ್ಯವೇನು?

ಕಂಬಳವನ್ನು ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಕರಾವಳಿಯ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು. ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ ಕಂಬಳದ ಪರಿಚಯವಾಗುವುದು ಅದರ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಕಂಬಳವು ಕರಾವಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಜನಪದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ ಪರಿಸರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಬೇರೆಡೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

ಕಂಬಳ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲ, ಕರಾವಳಿಯ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಚಕ್ರ, ಮಳೆಗಾಲದ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಬಳಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೆಸರುಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಣಗಳು ಓಡುವ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗದು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಬಳವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮೂಲ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೇನು?

ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಂತಹ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರದ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯೇ ಕಂಬಳವನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ತರುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಇದೇ ಪುತ್ತೂರಿನ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಶಾಸಕರಾದ ಅಶೋಕ್ ರೈ ಅನೇಕ ಜನರ ವಿರೋಧದ ನಡೆವೆಯೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ನಡೆಸಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ನೀರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪ್ರಶ್ನೆ

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18 ಮತ್ತು 19ರಂದು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಅಂಗವಾಗಿ ಕಂಬಳ ಆಯೋಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಕೃತಕ ಕೆಸರುಗದ್ದೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುರಿತು ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕಟಿತ ಅಂದಾಜುಗಳು ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷದಿಂದ 25 ಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ಮೂಲ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬಳದ ಕೋಣಗಳಿಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಹವಾಮಾನ ಒಗ್ಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬಳದ ಕೋಣಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಸುವಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಒಗ್ಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಂಬಳದ ಕೋಣಗಳು ಕೇವಲ ಓಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ತರಬೇತಿ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹವಾಮಾನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತಲೂ ತಾಪಮಾನ, ತೇವಾಂಶ, ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಆರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಬಹುದು.

ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಲ್ಲವೇ?

ಮೈಸೂರು ದಸರಾಕ್ಕೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಆರಾಧನೆ, ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನದ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್, ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕಂಬಳಕ್ಕೂ ಕರಾವಳಿಯ ನೆಲ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತಿದೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡೂ ಪರಂಪರೆಗಳ ಮೂಲ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮಸುಕಾಗಬಾರದು. ಕಂಬಳವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲೇ ಅದರ ಮೂಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವು ನೀಡುವುದೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬಳವನ್ನು ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುವ  ಉದ್ದೇಶ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಔಚಿತ್ಯ, ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಕರಾವಳಿಯ ಜನರ ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಸ್ತುವಾಗಬಾರದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು.

ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಘ ಪರಿವರ/ಬಿಜೆಪಿ ಭಧ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿರುವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಅರಳಿಸಲು ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ನಂತರ ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಈಗ ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬಳವನ್ನು ಹಳೇ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯದ ದೂ(ದು)ರಾಲೋಚನೆಯೇ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಜನರು ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲಾ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪ-ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳಾಚೆಗೆ ಹೋಗಿ,  ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಏಕಾಏಕಿ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನಾ,  ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬಳ ಸಂಘಟಕರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಕಂಬಳದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ