ಆಡಿಸಿ ನೋಡು, ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು… ಉರುಳಿ ಹೋಗದು.  ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು

ಆಡಿಸಿ ನೋಡು, ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು, ಉರುಳಿ ಹೋಗದು, ಏನೇ ಬರಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸೋತು ತಲೆಯ ಬಾಗದು,
ಎಂದಿಗೂ ನಾನು ಹೀಗೆ ಇರುವೆ ಎಂದು ನಗುವುದು, ಹೀಗೆ ನಗುತಲಿರುವುದು…

ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಚಿತ್ರದ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಭಾವವೇ ಬೇರೆ. ಕನ್ನಡದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡಿಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಹಾಡಿನ ಹಿಂದಿರುವ ಸಂಗೀತ ಮಾಂತ್ರಿಕನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಕೇವಲ ಹಾಡನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪೂರ್ಣ.

ಅವರೇ ಗುರ್ಜದ ಕೃಷ್ಣದಾಸ ವೆಂಕಟೇಶ್ — ಎಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್.

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಗಂಭೀರತೆ, ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಮಣ್ಣಿನ ಸೊಗಡು ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅವರು  ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡದ ಕಲಿಗಳು ಮಾಲಿಕೆಯ ಕಥಾ ನಾಯಕರು.

ಸಂಗೀತವೇ ಉಸಿರಾದ ಬಾಲಕ

ಗುರ್ಜದ ಕೃಷ್ಣದಾಸ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರು 1927ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಹಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರಾ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಕುಟುಂಬ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗೀತದತ್ತ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಅಣ್ಣ ಜಿ.ಕೆ.ಎಸ್. ಪತಿ ಮೊದಲ ಗುರು. ಅಣ್ಣನಿಂದ ವೀಣಾಭ್ಯಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಗಾಯನವನ್ನೂ ಕಲಿತರು. ಮುಂದೆ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳತ್ತ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.

ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಿಂತ ಸಂಗೀತವೇ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ದಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ವೆಂಕಟೇಶ್, ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತಗಾರರ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಸ್.ವಿ. ವೆಂಕಟರಾಮನ್, ಎಸ್.ಎಂ. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು, ಸಿ.ಆರ್. ಸುಬ್ಬುರಾಮನ್ ಮುಂತಾದವರ ಸಂಗೀತ ಬಳಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ನಂತರ ಚಿತ್ರಸಂಗೀತದ ಒಳಹೊರಗನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಒಡನಾಟವಿತ್ತು.  ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲೂ ಅವರು ‘ಎ’ ಗ್ರೇಡ್ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರವೇಶ

1955ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಸೋದರಿ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.  ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅವರ ಪಯಣ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ.

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಆಧಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ, ಜಾನಪದದ ಲಯವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾದ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಹೊಸತನವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಜಿ.ಕೆ.ವಿ. ಅವರ ಸಂಗೀತದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡದ ಜೊತೆಗೆ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಡಿ 125ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡುವುದೂ ಒಂದು ಧ್ಯಾನವೇ!

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕುರಿತು ಕೇಳಿಬರುವ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿಯಿದೆ. ನಿರ್ದೇಶಕರು ಚಿತ್ರದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಅಲ್ಲೇ ಒಂದು ಚಾಪೆಯನ್ನು ಹಾಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ನಂತರ ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದು, ಆ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.

“ಇದು ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆ. ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದಾಗ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಟ್ಯೂನ್ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯೇನು ಎಂಬುದೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ನೆನಪು. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಅನುಭವ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಕವಿತೆಗೆ ರಾಗ, ರಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ

ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ತಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಟ್ಯೂನ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಅದೇ ಟ್ಯೂನ್ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಗೀತ ರಚನಾಕಾರರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಟ್ಯೂನ್ ಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಸಿ ಅದನ್ನು ಹಾಡುಗಾರರಿಂದ ಹಾಡಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹಾಗಾಗಿ  ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಾಡು ಬರೆಯುವವರನ್ನು ಕವಿಗಳು ಎಂದು ಯಾವ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ  1960ರ ದಶಕದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಚಂದದ ರಾಗವನ್ನು ಹಾಕಿ ಆ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರೆಗು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಹೆಗ್ಗಳಿಗೆ ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಜನಮಾನಸಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ತಂದರು.

ಕುವೆಂಪು ಅವರ “ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ”, ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ’ ಗೀತೆ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಈ ಹಾಡನ್ನು ‘ಗೌರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆಯಾಗಿ 1973ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ 1962ರ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕಿಂತ 1973ರ ದಾಖಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ ‘ಕರುಣೆಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಕಣ್ಣು’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. 1962ರ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಚಿತ್ರದ “ನಿಜವೋ ಸುಳ್ಳೋ ನಿರ್ಧರಿಸಿ” ಹಾಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 80 ವಾದ್ಯಗಾರರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ಗುರು

ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಬಿ.ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ, ಸಿ. ಅಶ್ವಥ್, ಸುಲೋಚನಾ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದವರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಳಯರಾಜ, ಎಲ್. ವೈದ್ಯನಾಥನ್, ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ತರಲು ಅವರು ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಜಿ.ಕೆ.ವಿ. ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸುಮಾರು 200 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಚಿತ್ರಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಅನುಭವ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇತಿಹಾಸ.

ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಳಗಿನ ಗಾಯಕನನ್ನು ಹೊರತಂದ ಜಿ.ಕೆ.ವಿ.

ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಟನೆಯಷ್ಟೇ ಅವರ ಗಾಯನವೂ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಆದರೆ ಆ ಗಾಯನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮುನ್ನಲೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂದಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಜಿ.ಕೆ.ವಿ., ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೂ ಬಳಸಿದರು.

‘

ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ’ (1959) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಹಾಡಿದ “ತುಂಬಿತು ಮನವ ತಂದಿತು ಸುಖವ” ಎಂಬ ಯುಗಳಗೀತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.  ನಂತರ ‘ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್’ (1974) ಚಿತ್ರದ “ಯಾರೆ ಕೂಗಾಡಲಿ, ಊರೆ ಹೊರಡಲಿ” ಗೀತೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಗಾಯನ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಲಭ್ಯವಿರದ ಸಂದರ್ಭ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಂದ ಹಾಡಿಸಲು ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

ಮುಂದೆ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ತಮ್ಮದೇ ಶರೀರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಶಾರೀರವಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ “ನಾದಮಯ ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ” ಗೀತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತದ್ದು ಅವರ ಗಾಯನ ಪಯಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಶಿಖರ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತದ್ದು ‘ಜೀವನ ಚೈತ್ರ’ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

120ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳು, ನೂರಾರು ಅಮರ ಗೀತೆಗಳು

ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ, ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ, ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ, ಭೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯು, ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ, ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ, ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್, ಮಯೂರ, ರಾಜ ನನ್ನ ರಾಜ, ನಗುವ ಹೂವು, ಹೊಸ ನೀರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 125ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.  ಅವರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆಲವು ಗೀತೆಗಳು:

• ಯುಗ ಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ
• ನಗು ನಗುತಾ ನಲಿ ನಲಿ
• ನಂಬಿದೆ ನಿನ್ನ ನಾದ ದೇವತೆಯೇ
• ಆಡಿಸು ನೋಡು, ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು
• ಪ್ರೀತಿನೇ ಆ ದ್ಯಾವ್ರು ತಂದ
• ಬಾಳ ಬಂಗಾರ
• ರವಿವರ್ಮನ ಕುಂಚದ ಕಲೆ
• ಮೌನವಾ ತಾಳೆನು
• ಒಲವಿನ ಪ್ರಿಯಲತೆ
• ಮುಗಿಲೆತ್ತ ಓಡುತಿದೆ
• ಕರೆದರೂ ಕೇಳದೆ
• ಅಮೃತ ಬಿಂದು
• ನೂರು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು
• ತುಂಬಿತು ಮನವ
• ಹರಿನಾಮವೇ ಚಂದ

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಂಗೀತಾಸಕ್ತರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.

ರಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಆಟವೇ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಪಾಠ

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಅವರು ರಾಗವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅನುಸರಿಸುವವರಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ರಾಗದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿತು ಅದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೋಹನ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೊದಲಾದ ರಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ. “ಮೋಹನ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎರಡು ರಾಗ ಕಲಿತರೆ ಇಡೀ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚ ಸಿಕ್ಕ ಹಾಗೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ನೆನಪುಗಳಿವೆ.

“ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ”, “ತುಂಬಿತು ಮನವ”, “ನೂರು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು”, “ಹರಿನಾಮವೇ ಚಂದ” ಮುಂತಾದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಗಭಾವದ ಬಳಕೆಯ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರಾಗದ ಆರೋಹಣದ ಛಾಯೆ, ಮತ್ತೊಂದು ರಾಗದ ಅವರೋಹಣದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಜಾನಪದ ಹಮ್ಮಿಂಗ್, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾದ್ಯವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವರಸಂಯೋಜನೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

‘ಪ್ರೀತಿನೇ ಆ ದ್ಯಾವ್ರು ತಂದ’, ‘ಕಣ್ಣಂಚಿನ ಈ ಮಾತಲಿ’, ‘ನಗು ನಗುತಾ ನಲಿ ನಲಿ’, ‘ಜಗವಿದು ಜಾಣ’, ‘ಬಾಳ ಬಂಗಾರ’, ‘ತನವು ಮನವು’, ‘ಸುಖದ ಸ್ವಪ್ನ ಗಾನ’, ‘ದೀನ ನಾ ಬಂದಿರುವೆ’, ‘ಶ್ರೀರಾಮವಿಲಾಪ’, ‘ಆಸೆ ಹೇಳುವಾಸೆ’, ‘ಆಡಿಸು ನೋಡು ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು’, ‘ಒಲವಿನ ಪ್ರಿಯಲತೆ’, ‘ರವಿವರ್ಮನ ಕುಂಚದ ಕಲೆ’, ‘ಈ ಮೌನವಾ ತಾಳೆನು’, ‘ಮುಗಿಲೆತ್ತ ಓಡುತಿದೆ’, ‘ಕರೆದರೂ ಕೇಳದೆ’, ‘ನಂಬಿದೆ ನಿನ್ನ ನಾದ ದೇವತೆಯೇ’—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಗೀತ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿಸಬಹುದು.

ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿಯಿಂದ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌ವರೆಗೆ

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕೇವಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜ ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ ಅವರಿಂದ ಚಿತ್ರಗೀತೆ ಹಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅವರು ಮಾಡಿದರು. ‘ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿಯವರ ಕಂಠವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.

ಅದೇ ರೀತಿ ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಅವರ ಶೆಹನಾಯಿಯನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ’ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಶೆಹನಾಯಿಯ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.  ಇದರಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಜಿ.ಕೆ.ವಿ.

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಕೇವಲ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲ. ಅವರು ಗಾಯಕ, ನಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ‘ತುಂಬಿದ ಕೊಡ’ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅವರು ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಅನಕೃ ಅವರನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಮತ್ತು ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಪಿ. ಕಾಳಿಂಗರಾವ್ ಅವರಿಂದ “ಅಂತಿಂಥ ಹೆಣ್ಣು ನೀನಲ್ಲ” ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿಸಿ, ಅವರು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ‘ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ’ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಇತರ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ **‘ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ’**ಯಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.

ನಗುವ ಹೂವು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಗೌರವ

‘ನಗುವ ಹೂವು’ ಚಿತ್ರವು 1971ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು; ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 1970ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.  ಅದೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟ ಆರ್.ಎನ್. ಸುದರ್ಶನ್ ಅವರಿಂದ “ಇರಬೇಕು ಇರಬೇಕು ಅರಿಯದ ಕಂದನ ತರಹ” ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.  ಮುಂದೆ ‘ಹೊಸ ನೀರು’ (1986) ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರಿಗೆ 1985-86ನೇ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.

ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಮೆಚ್ಚಿದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಗಾನಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಅವರು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದರೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಅವರ ಕುರಿತ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭವಾದರೆ ಅದು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಅವರ ಆಪ್ತರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮದ್ರಾಸಿನ ಜೆಮಿನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ರೂಂ, ಸಂಗೀತ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು, ಪಾಮ್ ಗ್ರೋವ್ ಹೋಟೆಲ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನಾರ್ದನ ಹೋಟೆಲ್, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ, ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು—ಎಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರೂ ಮಾತಿನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಸಂಗೀತವೇ ಆಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ನೆನಪುಗಳು ಜಿ.ಕೆ.ವಿ. ಅವರ ಸಂಗೀತಪ್ರೀತಿಯ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಯುಗ ಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ, ಕಾಲಾತೀತವಾದ ಸಂಗೀತ

ಯುಗ ಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ನೆನಪು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಪರಂಪರೆ ಒಂದು ಹಾಡಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸದಿಂದ ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯವರೆಗೆ, ಭೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯುವಿನಿಂದ ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣವರೆಗೆ, ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರದಿಂದ ಹೊಸ ನೀರುವರೆಗೆ—ಅವರು ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಕನ್ನಡದ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಹೋಗಿದೆ.

ಇಳಯರಾಜರಿಗೆ ಗುರು, ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗೆ ಗಾಯಕನ ದಾರಿ ತೋರಿದವರು

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವರದೇ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಗುರು. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಗಾಯನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದವರು. ಇಳಯರಾಜರಂತಹ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸಿದವರು. ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ, ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌ರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದವರು. ಹೀಗಾಗಿ ಜಿ.ಕೆ.ವಿ. ಅವರ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲ; ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ಮುಂದೆ ಬೆಳೆದ ಕಲಾವಿದರ ಪರಂಪರೆಯೂ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.

ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಶಿಷ್ಯನ ಗುರುಭಕ್ತಿ

ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣದೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟದ ಹಂತ ಎದುರಾಯಿತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಅವರನ್ನು ಚೆನ್ನೈಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಬಳಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಅಪರೂಪದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಜಿ.ಕೆ.ವಿ. ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿಷ್ಯ ಇಳೆಯರಾಜ ಎಷ್ಟೇ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸದಲ್ಲೇ ಅವರೇ ಹಾಡಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯಾದ ಆಡಿಸಿದಾತ ಬೇಸರ ಮೂಡಿ ಆಟ ಮುಗಿಸಿದಾ..  ವಿಧಿಯ ಮುಂದೆ ಯಾರಿಗೂ ಜಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುವಂತೆ . 1993ರ ನವೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ವಿಧಿವಶರಾದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ 66 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.

ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಹೊಳೆಯುವ ನಕ್ಷತ್ರ

ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು, ಮದ್ರಾಸಿನ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು “ಕನ್ನಡದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.

ಅವರು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಾದ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ—ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವಿಧಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ. ವಾದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಹಾಡುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಧಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ.

“ಆಡಿಸಿ ನೋಡು, ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು… ಉರುಳಿ ಹೋಗದು…” ಎಂದು ಅವರದೇ ಗೀತೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕಾಲ ಎಷ್ಟೇ ಬದಲಾಗಲಿ, ಹೊಸ ಸಂಗೀತದ ಅಲೆಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಬಂದರೂ, ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಾನ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಲುಗಾಡದು.

ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಯಣ ಮುಗಿಸಿದ ಈ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ನಿಜಕ್ಕೂ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು.

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ, ಉಮಾಸುತ